پوختە و کورتکراوەی ووتەکانی هاورێ ئیبراهیم عەلیزاده لە کۆبونەوەی
پێشمەرگە و ئەندامانی کۆمەڵە، رێکەوتی سێشەممە ١٢ ی جۆزەردان
هاوڕێیانی ئازیز،
خۆشحاڵم کە ئەمڕۆ لێرە، لەم کۆبوونەوە گرنگەدا، پێکەوەین. کۆبوونەوەی ئەمڕۆی ئێمە لە کاتێکدایە کە ناوچەکە، ئێران و بزووتنەوەی ئێمەش قۆناغێکی هەستیار و پڕ لە گۆڕانکارییان تێپەڕاندووە و بەرەو ئایندەیەکی پڕ لە ئەرک و دەرفەت هەنگاو دەنێین. ئامانجم لەم کۆبوونەوەیەدا شیکردنەوەی دۆخی ئێستا، خستنەڕووی هەڵوێستەکانی کۆمەڵە، و دیاریکردنی ئەرکەکانی قۆناغی داهاتوومانە.
دوای شەڕ؛ بارودۆخەکە بەرەو کوێ دەڕوات؟
هاوڕێیان، با لە خاڵێکی سەرەکییەوە دەست پێ بکەین: ئەو شەڕەی کە ناوچەکەی هەژاند، براوەی ڕەهای نەبوو. بەڵگەکان ئەوەمان پێ دەڵێن کە هەر سێ لایەنی سەرەکیی ململانێکە، واتە ئەمریکا، ئیسرائیل و کۆماری ئیسلامیی ئێران، سەرکەوتنێکی ئەوتۆیان بەدەست نەهێناوە کە چاوەڕێیان دەکرد. هەر بۆیەش خواستی ئەوەیان هەیە کە بچنە قۆناغێکی نوێی ململانێوە کە ڕەنگە زیاتر سیاسی بێت تا سەربازی.
ئیسرائیل: بانگەشەی لەناوبردنی حەماسی دەکرد، بەڵام لەمەدا سەرکەوتوو نەبوو و تەنها منداڵ و پیر و گەنجی کوشت و ڕق و نەفرەتێکی نێونەتەویی بێوێنەی بۆ خۆی کڕی. ڕەوتی دواکەوتووی حەماس هێشتا چالاکە. نەیتوانی حیزبوڵڵای لوبنان چەک بکات و گرنگتر لە هەمووی، نەیتوانی کۆماری ئیسلامی بڕوخێنێت.
ئەمریکا: وەک زلهێزێک، نەیتوانی سەرکەوتنێکی یەکلاکەرەوە بەدەست بهێنێت کە هەژموونی خۆی پێ نمایش بکات. گۆڕەپانەکە بۆ ئەمریکا هێشتا پڕە لە کێبڕکێ و نائارامی.
کۆماری ئیسلامی: گەورەترین ئامانجی کە هەڵگرتنی گەمارۆ ئابوورییەکان بوو، بەدی نەهات. سیاسەتی “فشاری زۆرینە“ی ئەمریکا هەر بەردەوامە. وێرانکارییەکانی شەڕ بە ئاسانی قەرەبوو ناکرێنەوە و پێشبینی دەکرێت گەشەی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو بگاتە نزمتر لە ٨، تاکە دەستکەوتی ڕژێم ئەوە بوو کە توانی ڕێگری لە ڕووخان و داڕمانی خۆی بکات.
ئەم دۆخە، هەموو لایەنەکان ناچار دەکات کە بەرەو جۆرێک لە سازان و ڕێککەوتن هەنگاو بنێن، لەگەڵ ئەوەی کەمێک قورسایی تەرازووەکە بە قازانجی ئەمریکا بشکێتەوە. ئەمە پێشبینیی ئێمەیە. بەڵام وەک دەزانن، لە سیاسەتدا دەبێت هەمیشە جێگەیەکیش بۆ ڕووداوە چاوەڕواننەکراوەکان دابنێین.
بارودۆخی ناوخۆی ئێران؛ قەیرانێکی قوڵ و فرەڕەهەند
هاوڕێیان، ئەگەر لە پشت مێزی دانوستانەکانەوە ململانێکان بەرەو سازان بڕۆن، لە ناوخۆی وڵاتدا قەیرانەکان قوڵتر دەبنەوە. باری ئابووری و گوزەرانی خەڵک گەیشتووەتە ئاستێکی کارەساتبار کە ئەم خەڵکه چیتر بەرگە ناگرێت. سیستمی بەڕێوەبردن نەک هەر گەندەڵە، بەڵکو بە تەواوی ناکارامەیە.
با وەهممان نەبێت، تەنانەت ئەگەر پارەش بگاتە دەستی ڕژێم، چارەنووسی دیارە: یان دیسانەوە خەرجی دامەزراوە سەربازی و سەرکوتکەرەکانی دەکرێت، یان بیرۆکراسیی ئێران زیاتر لە گەندەڵیدا نوقم دەکات. لەم نێوەندەدا هیچ شتێک پشکی خەڵک و گوزەرانیان نابێت. ئەم دۆخە، بزوێنەری سەرەکیی ناڕەزایەتییەکانی داهاتوو دەبێت.
دۆخی ئێمە لە هەرێمی کوردستان؛ قۆناغی هاوپشتی، زیرەکی و لێهاتوویی سیاسی
سەبارەت بە دۆخی کۆمەڵە لێرە لە هەرێمی کوردستان، کە بەشێکە لە تەشکیلاتی ئێمە، ڕاستە مەترسییەکان هێشتا هەر ماون، بەڵام دەتوانم بڵێم دۆخەکە لە ڕووی ئەمنییەوە مەترسیدارتر نەبووە، بەڵکو ئاڵۆزتر بووە. ئەمە خاڵێکی زۆر گرنگە. پێویستە ئێمە لەناو ئەم ئاڵۆزییەدا ڕێگای خۆمان بدۆزینەوە. ئێمە لە لێواری مەلەوانگەکەدا ڕانەوەستاوین، بەڵکو ئێستا لە قوڵاییی مەلەوانگەی سیاسەتداین. لەم قوڵاییەدا، تەنها مەلەوانە کارامە و لێهاتووەکان دەتوانن خۆیان ڕابگرن و بەرەو پێشەوە بڕۆن. چیتر سادەئەندێشی و دروشمی بێکردار جێگەی نابێتەوە. ئەم قۆناغە، قۆناغی زیرەکیی سیاسی، نەرمونیانیی تاکتیکی و خوێندنەوەی وردی هاوکێشەکانە.
کۆمەڵە و دەرفەتە نوێیەکان؛ جیاوازیی نێوان ئێمە و ئەوان
هاوڕێیانی ئازیز،
مایەی شانازییە کە بڵێم ڕەوتی ئێمە بەهۆی هەڵوێستە سیاسییە واقیعبینانەکانییەوە، مەقبولیەتێکی کۆمەڵایەتیی بەرچاوی بەدەستهێناوە و ئەم مقبولییەتە ڕۆژ بە ڕۆژ لە زیادبووندایە. لە کاتێکدا کە هەندێک گرووپ چاویان بڕیبووە شەڕ و یارمەتیی ئەمریکا و ئیسرائیل، ئێمە جەختمان لەسەر سیاسەتێکی سەربەخۆ دەکردەوە. ئێمە ئەزموونی وڵاتانی دەوروبەر و ئەو کارەساتانەی لێی کەوتبووەوە، بیر خەڵکمان هێنایەوە. ئێمە ئەزموونی خودی نەتەوەی کوردمان لە ئەنجامی سیاسەتە دەسەڵاتخواز و فراوانخوازەکاندا بیر هێنایەوە. ئێمە بە خەڵکمان وت کە نابێت چاوەڕوانی سەرکەوتنێکی ئاسان و خێرا بن، شتێکی وا ڕوونادات. تەنها ئەوەی بە هێزی هۆشیاری، ڕێکخستن و ڕابەرایەتیی خۆیان بەدەستی بهێنن، بەردەوام و بەرهەمدار دەبێت.
با بەراوردێکی خێرا بکەین: ئەوانەی هیوایان بە هێرشی دەرەکی بەستبوو، نەک هەر نەیانتوانی دەستکەوتێک بەدەست بهێنن، بەڵکو شەرعییەتی خۆشیان لەبەرچاوی خەڵکدا لەدەستدا. ئێستا کە شەڕ وەستاوە و گەرد و تۆزەکە نیشتووەتەوە، خەڵک دەپرسن: “کێ دەیوت دڵ بە ئەنجامی شەڕ مەبەستن، شەڕ خزمەت بە مانەوەی ڕژێم دەکات؟ کێ دژی وێرانکردنی ژێرخانەکان بوو کە دووکەڵەکەی ڕاستەوخۆ دەچووە چاوی خەڵکەوە و ئەنجامەکەی سەختترکردنی ژیانی خەڵکە؟” وەڵامەکە ڕوونە.
ئەم هەڵوێستە ڕاست و بنەماییەی ئێمە، دەرفەتی نوێی بۆ گەشەکردنمان لە نێو دڵی خەباتی کۆمەڵایەتیی ناوخۆی وڵاتدا ڕەخساندووە. ئێمە وەک هێزێک دەبینرێین کە چارەنووسی خۆی و خەڵکەکەی بە سیاسەتە فراوانخواز و دەسەڵاتخوازەکانی ئەم و ئەو گرێ نەداوە. ئەمە سەرمایەیەکی گەورەیە و دەبێت بیپارێزین و گەشەی پێ بدەین.
ئایندەی ئۆپۆزیسیۆن؛ قەیران لە دەرەوە و هیوا لە ناوخۆ
بارودۆخی نوێ، زۆربەی ئۆپۆزیسیۆنی دەرەوەی وڵات تووشی قەیرانێکی قووڵ دەکات. ئەو لایەنانەی کە هەموو ستراتیژی خۆیان لەسەر بنەمای “گۆڕانکاری لە ڕێگەی فشاری دەرەکییەوە” بنیات نابوو، ئێستا گەیشتوونەتە خاڵی سفر. ئەم ڕەوتە لە نێو تەیفە جیاوازەکانی ئۆپۆزیسیۆندا، ئەوانەی ئاسۆی سیاسیی خۆیان ون کردووە، دەبێتە هۆی هەڵوەرینی پێشبینیکراو.
بەڵام لە ناوخۆی وڵاتدا، دۆخەکە جیاوازە. ڕەنگە بۆ ماوەیەک سستی و بێدەنگییەک هەبێت، بەڵام ئەمە کاتییە و تێدەپەڕێت. برینەکانی ئەم کۆمەڵگەیە ئەوەندە قووڵن کە ناتوانن بۆ هەمیشە سارێژ نەبن. بەڵام ئەمجارە، کاتێک برینەکان دەکولێنەوە، کۆمەڵگە وانەی لە ڕابردوو وەرگرتووە. خەڵک تێگەیشتوون کە ڕزگاری نە بە هیوابەستن بە شەڕی ١٢ ڕۆژە و ٤٠ ڕۆژە بەدەست دێت، و نە بە جووڵەی هەستبزوێن، خۆبەخۆ و بێ پلان. خەبات لەمەودوا ڕەوتێکی سروشتیتر، قووڵتر و پڕ دەستکەوتتر بەخۆیەوە دەبینێت. ئەرکی ئێمەیە کە لەم ڕەوتەدا پێشەنگ و ڕێکخەر بین.
بنەماکانی سیاسەتی ئێمە لە هەرێمی کوردستان؛ نەخشەڕێگای تشکیلاتی
هاوڕێیان، بۆ ئەوەی بتوانین لەم قۆناغە ئاڵۆزەدا بە سەرکەوتوویی کار بکەین، دەبێت سیاسەتی تەشکیلاتی ئاشکرامان لێرە لە هەرێمی کوردستان، لەسەر چەند بنەمایەکی پتەو دابمەزرێنین. من پێشتریش لەم بارەیەوە قسەم کردووە. لێرەدا پێنج بنەمای سەرەکی دەخەمەڕوو کە وەک نەخشەڕێگایەک بۆ کارەکانمان دادەنرێن:
بنەمای یەکەم: هەرێمی کوردستان پشتە–بەرەی چەکداریی ئێمە نییە. دەبێت ئەمە بۆ هەموو لایەک ڕوون بێت. ئێمە هەرێمی کوردستان وەک پشتە–بەرەی خەباتی چەکداری لە دژی کۆماری ئیسلامی سەیر ناکەین. ئەمە بنەمای پەیوەندیی ئێمەیە لەگەڵ حکومەتی هەرێم و دەبێت بە وردی بیپارێزین. باسی پێگەی خەباتی چەکدارانە و مافی بەرگریی ڕەوا و ئەوەی کە لە چ کات و شوێن و هەلومەرجێکدا دەست بۆ چەک دەبەین یان نایبەین، یان چەک چ ڕۆڵێکی لە بەرگری لە دەستکەوتەکانی بزووتنەوەی جەماوەریدا هەیە، پەیوەندیی بە پێگەی تەشکیلاتی ئاشکرای ئێمەوە نییە لە هەرێمی کوردستاندا.
بنەمای دووەم: چالاکییە ئەساسیەکانمان سنووری جوگرافی ناناسن. ئەرکە بنەڕەتییەکانی ڕێکخراوی ئێمە نابێت بە هیچ سنوورێکی جوگرافییەوە ببەسترێنەوە. ئەگەر لە شوێنێکدا دەرگایەک داخرا، دەبێت دەیان پەنجەرەی تر بکەینەوە. توانای خۆگونجاندنی تشکیلاتی ئێمە دەبێت ئەوەندە بەهێز بێت کە بتوانین لە هەر بارودۆخێکدا درێژە بە ئەرکە سەرەکییەکانمان بدەین.
بنەمای سێیەم: خۆبەخشانە پێشوازی لە هیچ سنووردارکردنێک ناکەین. ئەمە بنەمایەکی زۆر گرنگە. ئێمە نە بە شێوازێکی سست و تەسلیمکارانە ملکەچی فشارەکان دەبین، و نە بە شێوازێکی سەرکێشانە خۆمان دەخەینە بەر گرژیی ناپێویست. هەوڵ دەدەین بە ڕەچاوکردنی بەرژەوەندییەکانی حکومەتی هەرێم، زۆرترین کەڵک لە هەموو توانست و دەرفەتە بەردەستەکان وەربگرین.
بنەمای چوارەم: پەیوەندی لەگەڵ خەڵکدا، سەرەکیترین سەرمایەی ئێمەیە. ئێمە دەبێت پەیوەندیی خۆمان لەگەڵ خەڵکی هەرێمی کوردستان بەهێز بکەین. بەڵام لەوەش گرنگتر، دەبێت ئاگاداری ئەو ڕاستییە بین کە هەزاران کرێکاری کورد لە کوردستانی ئێرانەوە بۆ کار هاتوونەتە هەرێمی کوردستان. ئەم بەشە لە خەڵکی ئێمە، پردێکی زیندوون لە نێوان ئێمە و جەماوەری کرێکار لە کوردستانی ئێراندا. بەهێزکردنی پەیوەندی لەگەڵ ئەم کرێکارانە، هەم ئەرکێکی ڕێکخراوەییە و هەم دەرفەتێکی لەڕادەبەدەر گرنگە کە نابێت لێی غافڵ بین.
بنەمای پێنجەم: ئاسایش و دابینکردنی ژیانی هاوڕێیان، لە پێشینەی هەموو شتێکدایە. با دووپاتی بکەمەوە: هیچ ئامانجێک گرنگتر نییە لە ئاسایش و دابینکردنی ژیانی هاوڕێیانی تشکیلاتی و ئەو کەسانەی کە لەژێر چاودێریی کۆمەڵەدان. ئەمە بەڵێنێکی نەگۆڕە. ئێمە پێداویستییەکانی ئەم ئاسایشە دابین دەکەین و ڕێگە نادەین هەلومەرجی نوێ هیچ جۆرە هەستێکی نائارامی و نیگەرانی لەم ڕووەوە لەناو هاوڕێکانماندا دروست بکات. بەڵام ڕوونە کە کارێکی وا گرنگ دەتوانین بە بەهێزکردنی هاوپشتیی هاوڕێیانە و هەستی بەرپرسیارێتیی بەکۆمەڵ بە سەربڵندییەوە بە ئەنجامی بگەینین.
هاوڕێیانی ئازیز،
قۆناغی داهاتوو، قۆناغی کاری ورد، ڕێکخستنی جەماوەری، و ووشیاری سیاسییە. ئێمە وەک حیزبێک کە لەناو دڵی گۆڕانکارییەکانەوە هەڵوێستی دروستی گرتەبەر، ئێستا لە پێگەیەکی باشدایین بۆ ئەوەی ڕۆڵێکی مێژوویی ببینین. با ئەم دەرفەتە بقۆزینەوە، با پەیوەندییەکانمان لەگەڵ خەڵکدا پتەوتر بکەین، با تەشکیلاتەکانمان فراوانتر بکەین، و با بە هیوایەکی شۆڕشگێڕانە و چاوێکی واقیعبینانەوە، خۆمان بۆ ئەو گۆڕانکارییە گەورەیەی کە بێ گومان لە ڕێگادایە، ئامادە بکەین.
هەر بژین و سەرکەوتوو بن