×

مێنۆی سه‌ره‌وه‌

مێنۆی سه‌ره‌كی

ده‌ستڕاگه‌یشتنی خێرا

هه‌واڵی ماڵپه‌ڕ

false
true
false

ڕۆژی یهكشهممه٢٥ی مانگی ڕهشهممهبهرابهر لهگهڵ ١٥ی مارس، گهشتی هاوبهشی ڕووسیهو توركییهلهپارێزگای ئێدلهب دهستیپێكرد. لهڕۆژی ١٥ی ڕهشهممهدا، ئهردۆغان بۆ دیدار لهگهڵ پووتین ڕۆیشتبووهمسكۆ تا ڕێگاچارهیهك بۆ ئهوهیكهپێی دهوترێ قهیرانی ئێدلهب، بدۆزنهوه‌. ههڵبهت ئهوهش یهكهم جار نهبوو كهپووتین و ئهردۆغان لهسهر سووریهلهگهڵ یهكتر دیدار و چاوپێكهوتن ئهنجام دهدهن. ئهوان بهبۆنهو ناوی جۆراوجۆرهوهلهماوهی یهك دوو ساڵی ڕابردوودا كۆبوونهوهیان لهگهڵ یهكتری بووه‌. وتووێژیئاستانه‌” بهبهشداریی كۆماری ئیسلامی، وتووێژه پێنج لایهنهكان بهبهشداری سێ دهوڵهتی ئۆرووپایی واتهئاڵمان و فهڕانسهو ئینگلیس، وتووێژهكانی سووچی و سهرهنجام وتووێژهكان لهژێنۆ، نموونهگهلێكن لهو دانیشتن و چاوپێكهوتنانه‌. لهههمووی ئهو وتووێژانهدا ڕایانگهیاند كهبهڕێكهوتن گهیشتوون و ڕێگاچارهیهكیان بۆ كۆتایی هێنان بهقهیران و ئاڵۆزیی لهسووریهدۆزیوهتهوه‌. بهڵام ههموو جارێ لهسهر عهرزی واقع، واتهلهجێگایهك كهتێیدا چهكهكان بوونهتهزمانی لێدوان و هاوسهنگیی هێز چارهنووسی نهبهردهكان دیاری دهكات، ئیتر ڕێكهوتنهكانی سهر كاغهز، دهور و نهخشێكی وایان نامێنێ.

ئهمجارهیان ڕاگهیهندرا كهپاش چاوپێكهوتن و ڕێكهوتنهكانی نێوان پووتین و ئهردۆغان  و دیتنهوهی ڕێگاچارهیهكی هاوبهش، وردهكاری بهكردهوهدهرهێنانی ڕێكهوتنهكانی نێوان بهرپرسانی نیزامیی دوو وڵاتهكهدادهڕێژرێت. لهماوهی حهفتهیهی رابردوودا، چهندین وتووێژ لهنێوان وهزیری دیفاعی توركییهو ههیئهتی نیزامیی ڕووسیهلهئانكارا ئهنجام دراو پاشان ڕاگهیهندرا كهكریدۆرێكی ئهمنیهتی بهدرێژایی ١٢ كیلۆمیتر لهباكوور و باشووری ڕێگایئێم چوارساز بكرێت.  ئهگهرچی لهڕێكهوتننامهی نێوان پووتین و ئهردۆغاندا باسی ئهوهكراوهكهههر دوو لابهپاراستنی دهسهڵاتدارێتی و سهربهخۆیی و سهروهریی خاكی سووریهپێبهندنبهڵام هێشتا جهوههری ئیمزاكانی سهر ڕێكهوتننامهكهویشك نهببۆوهكهئهردۆغان پاش گهڕانهوهی لهڕووسیه، لهئانكارا وتیئهگهر لهئێدلهب كهمتهرخهمی بكهین، لوولهی چهكهكان بهرهو ئێمهدهسووڕێنو دهبینین كهئهو ڕستهیه چهندهوهك ڕستهكهی سهرانی كۆماری ئیسلامی دهچێت كهوتبوویانئهگهر لهدێمێشق شهڕ نهكهین، دهبێ لهتاران شهڕ بكهین“. دهستبهجێ دوای دیداری ئهردۆغان لهگهڵ پووتین، ههر لهڕۆژی ١٥ی ڕهشهممهدا، وهزیری دهرهوهی ئهمریكا لهوتووێژێك لهگهڵ ههواڵنێراندا ڕایگهیاند كه‌ “توركییه،وهك یهكگرتووی ئهمریكا لهناتۆ لهبهرامبهر مهترسیهكانی ئهسهد، ڕووسیهو ئێران، مافی ئهوهی ههیهكهلهخۆی دیفاع بكات“.

كاربهدهستانی كۆماری ئیسلامی لهبهر ئهوهیكهلهو وتووێژانهدا حیسابیهكان بۆ نهكراوه، زۆر لێی ڕازی نین. لهماوهی ڕۆژانی ڕابردوودا،ناوهندی ڕاوێژكاریی كۆماری ئیسلامیكهبهڕواڵهت شاخهی دهرهوهی وڵاتی سپای قودسی لهسووریه، پێ دهوترێ، لهبهیانیهیهك دا توركییهی بانگهێشتی گرتنهبهریههڵسووكهوتێكی عاقڵانه‌” كردووهو داوای لهتوركییهكردووهكهبهپێیبهرژهوهندیهكانی خهڵكی وڵاتهكهیبڕواتهبهرهوه‌. گۆیا كۆماری ئیسلامی خۆی كهملیاردها دۆلاری لهسفرهی خهڵك بهتاڵان بردووهو خهرجی سووریهی كردووه، لهپێناو بهرژهوهندیی خهڵكی ئێران دابووه‌. ههواڵنێریی تهسنیمی سهربهسپای پاسداران یهك ڕۆژ پاش دیداری پووتین و ئهردۆغان باسی له‌ “كاتی بوونی ڕێكهوتننامهی نیوان ڕووسیهو توركییهكردووهو نووسیوێتیهیچ هیوایهك بهبهردهوام بوونی نییه‌”. ههر ئهوهش نیشانی دهدا كهكۆماری ئیسلامی سهرهڕای بهفیڕۆدانی ملیاردها دۆلار لهگیرفانی خهڵكی ئێران، یهكێك لهدۆڕاوهسهرهكیهكانی قهیرانی سووریهیه‌.

بهڵام بۆ ئهردۆغان مهسهلهكهبهشێوهیهكیتره‌. ئهو چهندین ساڵهكهلهسهر پێكهێنانی ناوچهیهكی ئهمن لهباكووری سووریهو كۆچ پێكردنی دانیشتوانی ئهو ناوچهیهو لهوهش گرینگتر لهناوبردنی ناوچهی خۆبهڕێوهبهرایهتیی ڕۆژئاوا، دهستی داوهتهههموو جۆر كردهوهیهك. ئهردۆغان هیچ بهلاشیهوهگرینگ نهبووهكهبۆ ماوهیهك ببێتهپشتی جهبههی لۆژستیكیی ڕهوتهتیرۆریستهئیسلامیهكانی سووریه‌. ئهو چهندین جار داوای لههاوپهیمانه‌‌ ناتۆییهكانی كرد كهلهشهڕی داگیركارانهی خۆی لهسووریهپشتیوانی بكهن. دوایین جار زیاتر لهدوو حهفتهلهمهوبهر، كاتێك كهلانیكهم سی كهس لهسهربازهكانی توركییهلهجهرهیانی پێشڕهوی ئهرتهشی سووریهدا كوژران، ئهو دیسان ههڕهشهی لهئۆرووپاییهكان و لههاوپهیمانهناتۆییهكانی كرد كهئهگهر لهستراتێژی شهڕهكهی ئهو لهسووریهپشتیوانی نهكهن، سنوورهكان بهرهوڕووی پهنابهران دهكاتهوهكهڕوو بكهنهوڵاتانی ئۆرووپایی. دوای ئهوهیكهبهوهش جوابێكی وهرنهگرت، كایهقیزهونهكهی بهڕهوانهكردنی پهنابهران بهرهو وڵاتی یوونان دهستپێكرد. ئهردۆغان تهنانهتڕۆیشت بۆ برووكسێل و لهگهڵ بهرپرسانی كۆمیسیۆنی یهكیهتیی ئۆرووپا و بهڕێوهبهری گشتیی ناتۆ دیداری كرد بهڵام لهوهشدا دهستكهوتێكی وای نهبوو. لهڕاستیدا، دهوڵهتانی ئۆرووپایی نهتهنیا لهسهر ستراتێژیهكهی ئهو ههڵوێستێكی یهكسانیان نییه، بهڵكوو لهوهش واوهتر، ههركامیان بهشوێن ئامانجی جۆراوجۆرهوهن لهناوچهكه‌.

گهشتی هاوبهشی ڕووسیهو توركییهلهڕۆژێكدا دهستیپێكرد كهڕێك ٩ ساڵ لهمهوبهر، ئاخێزی خهڵكی سووریهدژبهدیكتاتۆری بهشار ئهسهد وهڕێكهوت. بهڵام ئهم ئاخێزهبهكهمڕهنگ بوونهوهی حزووری خهڵك تێیدا، بوو بهمهیدانی ڕهقابهتی زلهێزهئیمپریالیستیهكان و هێزهكانی ناوچهكه و بوو بهمهیدانی جهولهی گرووپهتیرۆریستهئیسلامیهكان و مهیدانی شكڵ گرتنی  هاوپهپمانێتی جۆراوجۆر، كهئامانجی زۆر جیاواز، ئهوانی لهدهوری یهكتر كۆكردبۆوه‌. لهو ٩ ساڵهدا لانیكهم نیو ملیۆن ئینسان كوژران و نزیك بهههشت ملیۆن كهس ئاوارهبوون. لهئێستاشدا زۆربهی شارهكانی وڵاتی سووریهوێران بوون و سهرهڕای تێپهڕینی ئهو ٩ ساڵههێشتا لهباكووری ڕۆژئاوای ئهم وڵاتهشهڕی نیابهتی ههروا بهردهوامه‌.

بهڕۆیشتنهدهرهوهی بهشێك لههێزهنیزامیهكانی ئهمریكا لهسووریهو جێگیربوونی بهشێكیان لهسنووری سووریهو عێراق، دهتوانین بهڕاشكاوی بڵێین كهدهورانی پاش ئهمریكا لهسووریهدهستیپێكرد. بهڕوونی دیار بوو كهئهم ڕۆیشتنهدهرهوهیه، ههم قهیرانی سووریهدهباتهقۆناخێكی نوێوهو ههم كاریگهریی بهرچاویش لهسهر جوگرافیای سیاسیی ناوچهكهدادهنێ. بهڕۆیشتنهدهری ئهمریكا لهسووریهو پێشڕهوی ئهرتهشی توركییهبه نیشاندانیگڵۆپی سهوزی ئهمریكا، بوو بههۆی ئهوهیكهڕووسیهو توركییهببنهئهكتهری سهرهكیی دهورهی نوێی قهیرانی سووریه‌. بهڵام لهئێستادا دهتوانین بڵێین كهڕژیمی دیكتاتۆریی ئهسهد تا ڕادهیهكی زۆر سهقامگیر بووهو پرسی بژاردهیهكی دیكهلهجیات ئهم ڕژیمه، لهدهستووری كاردا نهماوه‌. لهو ماوهیهدا بهپێشڕهویی ئهرتهشی سووریهبهپشتیوانیی ڕووسیه،دهركهوتووهكه لهلایهكهوهڕووسیهبووهتههێزێك كهمۆری خۆی لهسهر ههموو گۆڕانكاریهكی جوگرتافیایی سیاسیی ناوچهكهدهدات و لهلایهكی دیكهشهوهبهشكستی داعش و پاشهكشهپێكردن بهباقیی ڕهوتهتیرۆریستهئیسلامیهكان، ئهردۆغانیش تا ڕادهیهكی زۆر توانای مانۆڕدانی خۆی لهدهست داوه‌. لهئێستادا تهقهلاكانی ئهردۆغان بۆ پاراستنی پێگهی خۆی لهئێدلهب، لهئاواتهكانی ئهو بۆ زیندوو كردنهوهی ئیمپراتووریی عوسمانی، یهكجار دوورن‌. لهوتووێژهكانی حهفتهی ڕابردوودا دهركهوت كهئهوهدهوڵهتی ڕووسیهیهكهناوهرۆكی سهرهكیی ڕێكهوتنامهكهدیاری دهكات. تا ئهو جێگایهی كهبهكۆماری ئیسلامیش دهگهڕێتهوه، پێویستهبوترێ كهئهم ڕژیمهدهمێكهبۆتهمۆرهیهكی پلهچهندۆم لهگۆڕانكاریهكانی سووریهدا.

بهدهر لهههموو ئهو كێشانهی وا لهدهستپێكی گهشتههاوبهشهكهوهدهستیپێكرد، تا كاتێك كههێزهتیرۆریستهئیسلامیهكان لهئێدلهب حزووریان بێت و هێزهكانی توركییهلهو ناوچهیهدا جێگیر بێت، قهیرانی سووریهكۆتایی پێنایه‌. بێ گومان، ئهگهر ئهزموونی پێشكهوتنخوازانهی ڕۆژائاوا توانیبایهی ببێتهبهدیلێك بۆ سهرتاسهری سووریه، ئهوكات دهمانتوانی هومێدهوار بین كهمۆری كۆتایی لهسهر شهڕینیابهتیی و ئهوارهبوونی ملیۆنان كهس لهسووریهبدرێت و دهستپێكێك بێت بۆ سهرههڵدانی دووبارهی ئاخێزی جهماوهری خهڵك دژبهدیكتاتۆریی بهشار ئهسهد.

true
Tags :

ئه‌م بابه‌ته‌ بێ ته‌گ دانراوه‌.

true
true
true

ئێوه‌یش ده‌توانن ڕای خۆتان تۆمار بكه‌ن


- بابەتێک لێرە نییە-


false