چوونه‌سه‌ره‌وه‌ی خێرای ژماره‌ی منداڵانی كار له‌ سه‌رده‌می قه‌یرانی كۆرۆنا له‌ ئێران و جیهان

لێكۆڵینهوهكانی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان نیشانی داوهكهلهسهردهمی بڵاوبوونهوهی نهخۆشیی كۆرۆنادا، بههۆی ئهو گوشارانهی كهكهوتووهتهسهر ژیانی بنهماڵهههژارهكان، ئاستی كاری منداڵان یهكجار زیادی كردووه‌.  بهپێی ئهم لێكۆڵینهوانه، بهر لهگشت گیر بوونی كۆرۆنا لهئاستی جیهاندا، نزیك ١٥٢ ملیۆن منداڵی كار بوونی ههبووهكه٧٣ ملیۆنیان خهریكی ئهنجام دانی كاری پڕمهترسی بوون. بهڵام لهئێستادا باس لهوهدهكرێ كهژمارهی منداڵانی كار لهئاستی جیهاندا گهیشتبێتهنزیك به٣٠٠ ملیۆن كهس. ئامارهكانی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان ئهگهرچی دڵتهزێن و تهكاندهرن، بهڵام بههیچ شێوهیهك بۆ تێگهیشتن لهپانتایی ڕاستهقینهی ئهم كارهساته، جێگای متمانهنین. لهبهر ئهوهیكهلێكۆڵینهوهلهم بوارانهدا، پشت بهو ئامار و زانیاریانهدهبهستێ كهلهلایهن دهوڵهتهكانی ئهندامی ئهم ڕێكخراوهوهئامادهكراوه. ڕژیمی كۆماری ئیسلامی یهكێك لهو ڕژیمانهیهكهژمارهی منداڵانی كاری لهئێران، نزیك به٣ ملیۆن منداڵ، ڕاگهیاندووه‌. ئهم ئامارهش بهپێی كارگهچكۆلهكان ئامادهكراوهكهتێیاندا منداڵان بهشێوهی بهرین كارییان پێدهكرێ. بهڵام ئامارهناڕهسمیهكان بهلهبهرچاوگرتنی منداڵانی كاری سهرشهقامهكان، دێپۆكانی جیاكردنهوهی زبڵ و هیتر، باس لهبوونی پتر له٧ ملیۆن منداڵی كار لهئێران دهكهن. ئامادهكارانی لێكۆڵینهوهكهی ڕێكخراوی نهتهوه یهكگرتووهكان دهڵێن:

ئهو نیگهرانییهلهئارادایهكهدژوارییهئابوورییهكانی سهرچاوهگرتوو لهبڵاوبوونهوهی ویرووسی كۆرۆنا، گوشار بخاتهسهر دهوڵهتهكان بۆ ئهوهیكهپێداچوونهوهبهسهر یاساكانی ڕێگری لهكاری منداڵان بكهن و یان وایان لێبكات كهلهبهكردهوهدهرهێنانی ئهم یاسایانهدا،كهمتهرخهمی بكهن“. با سهرهنج بدهینهنموویهك له‌ “دهركی ئهم نیگهرانییه‌” و وڵامدانهوهی لهلایهن ڕژیمی كۆماری ئیسلامییهوه‌:

سهید مالك حسێنیسهرپهرستی ڕێكخراوی خزمهتگوزاریی شارهداریی تاران، وێڕای دان پێدانان بهوهیكهلهتاران ٥٠٠ چاڵ و گاڕاژی دێپۆی زبڵ بوونی ههیهكهتێیاندا منداڵان خهریكی جیاكردنهوهی زبڵن، باس له‌ “دڵاواڵهییشارهداریی دهكات و بهو پهری بێشهرمییهوهدهڵێ: “بهشێوهی ڕهندۆم لهچاڵهكانی زبڵگهڕیدا خواردهمهنی بڵاو دهكرێتهوه، كهڕۆژانهله٢٠٠ ژهمهوهدهست پێدهكات و جاری واشهتا ٧٠٠ ژهم خۆراكی گهرم بڵاو دهكرێتهوه‌. ئهم گاڵتهجاڕییهی كهئهم بهرپرسهی شارهداریی تاران به‌ “شانازییهوهباسی لێدهكات، لهحاڵێكدایهكهتهنانهت ئامارهدهوڵهتییهكان باس لهبوونی ١٤ ههزار منداڵ لهتاران دهكهن كهخهریكی جیاكردنهوهیزبڵن. زۆربهی ئهم منداڵانهبهجلی فۆرم و بهشێوهی ڕهسمی، بهبێ بایهخ دان بهئیمزای پهیماننامهجیهانییهكان لهبواری ڕێگری لهكاری منداڵان، لهخزمهت شیركهتهكانی ژێرلقی شارهداریی دان و خهریكی كاری جیاكردنهوهی زبڵن. ههر ئهم بهرپرسهی شارهداریی تاران لهدرێژهدا دهڵێ: “ههڵبهت پێڕاگهیشتن بهههموویان، بهو بوودجهیهی ئێستا، كارێكی دژواره، لهبهر ئهوهیكهئێمهبوودجهیهكی دیاریكراو و سنووردارمان ههیهكهبۆ بهرنامهی دهستووریی وهك دابین كردن و پاراستنی ژێرخان و كاری لهمجۆرهههزینه دهكرێت“.

ئیلنا، ههواڵنێریی كاری ئێران، لهم دوایانهدا، ڕاپۆرتێكی لهشاری زاهێدان، سهبارهت بهكاری منداڵان ئامادهكردووه‌. لهم ڕاپۆرتهدا هاتووه‌: “شاری زاهێدان پڕهلهو منداڵانهی كهلهسهر چواڕڕاكان فاڵ دهفرۆشن، یان شووشهی ماشێنهكان خاوێن دهكهنهوه، لهپهنا ئهو بهناو پیشانهوه، بێنزین فرۆشیش ههیه‌. هێندێك لهمنداڵان بێنزین لهدهبهی چكۆلهدهكهن و لهدهكهی سهر شهقامهكان بهمشتهریهكانی دهفرۆشن و یان هێندێكیان لهگهڵ ماشێنه‌ “بێنزین كێشهكان دهڕۆن و لهنزیكیی سنوورهكان، دادهبزن و لهگواستنهوهی گاڵۆنهكانی بێنزین بۆ ئهوبهری سنوور، یارمهتییان دهدهن. “منداڵێك كهچهند دهبهی بێنزین پێیهو دانیشتووهو چاوهڕوانی مشتهرییه،بهئامادهكاری ڕاپۆرتهكهدهڵێ: “باوكی كرێكاری دهمێكهبێكار بووهو خانهنشینه‌. دایكی بۆ خهڵكی گهڕهكی باباییانی زاهێدان خهیاتی دهكات. شهنبهدهڵێ: كۆرۆنا زۆر خراپه، ههموو شتێكی تێك داوه، تهنانهت كاری خهیاتیهكهی دایكیشم“.

بهسهرهاتی منداڵانی كۆڵبهری كوردستان، لهوهش دڵتهزێنتره‌. با سهرهنج بدهینهڕاپۆرتێكی ههواڵنێریی هێرانا كه خۆی مشتی نموونهی خهروارهو دهرخهری باروودۆخی ڕاستهقینهی زاڵه‌. “كۆڕێك بهقژی كاڵهوهكهبۆ لایهك لایداوه، بار لهسهر شان، لهنێو بهفرهكهدا لاخێز دانیشتووهو دهستی بهدهوری ئهژنۆیهوهگرێ داوهو شهرمێونانهچاو لهكامێراكهدهكات. شاڵێكی نهزۆر ئهستووری لهدهوری گهردنی هاڵاندووهو ههتاوی كزی زستانیش لایهكی ڕوخساری ڕووناك كردووه‌. ناوت چییه؟ عهلی. دهرس دهخوێنی؟ نا. بۆچی كۆڵبهری دهكهی؟ بۆ خهرجی. ئاماژهی بهبارهكهی سهرشانی كرد. ژیان و دهرس و كار بۆ عهلی، لهو كۆڵهقورسهتهلیس پێچهدا، كۆ بووهتهوه‌. ئهو تهمهنی تهنیا ١٥ ساڵه‌”.

منداڵان نابێ لهخوێندن بێبهری بكرێن. ژیان و ڕێفاهی منداڵان، بهبێ لهبهرچاوگرتنی باروودۆخی بنهماڵه، پێویستهلهلایهن دهوڵهتهوهزهمانهت بكرێ. دهوڵهت، ئهركی سهر شانییهتی كهستانداردێكی دیاریكراو لهخۆشبژێوی و كهرهستهی گهشهی ماددی و مهعنهویی منداڵان و تازهلاوان، لهباڵاترین ئاستی خۆیدا، زهمانهت بكات. یارمهتیی ماڵیی پێویست و خزمهتگوزاریی بێبهرامبهری پزیشكی و فێركاری و كلتووری، بۆ دابین كردنی ستانداردی ژیانی منداڵان و تازهلاوان، بهبێ سهرهنجدان بهوهزعییهتی بنهماڵه، پێویستهبخرێتهگهڕ و بابهتی فێركردنی بێبهرامبهر و ئیجباری تا تهمهنی ١٨ ساڵ دابین بكرێ. كاری پیشهیی بۆ منداڵان و تازهلاوانی ژێر تهمهنی ١٨ ساڵ، پێویستهڕابگیرێ و نابێ ڕێگهبدرێ كهجهستهو دهروونی منداڵان لهژێر كاری پیشهییدا زایهبێت. دهستڕاگهیشتن بهمجۆرهخواستانه، تهنیا دهتوانێ بهرههمی خهباتی یهكگرتووانه، سهرتاسهری و ڕێكخراوی كرێكاران و بزووتنهوهپێشڕهوهكۆمهڵایهتییهكان بێت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *