چهارشنبه, اکتبر 20, 2021
کۆمەڵە_رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمونیستی ئیران
وتاری ڕۆژ

وته‌یه‌ك به‌ بۆنه‌ی ١٠ی ئۆكتۆبر، ڕۆژی جیهانیی خه‌بات دژبه‌ سزای ئێعدام

ئهمڕۆ یهكشهممه١٠ی ئۆكتۆبر ڕۆژی جیهانیی خهبات بۆ ههڵوهشاندنهوهی حوكمی ئێعدامه. لهحاڵێكدا كهبهردهوام بهژمارهی ئهو وڵاتانهی كهتێیاندا سزای ئێعدام ههڵدهوهشێتهوه، زیاد دهبێت، لهئێرانی ژێر دهسهڵاتی ڕژیمی ئیسلامی بهپێچهوانهوه،ژمارهی ئێعدامهكان دهڕواتهسهرێ. بهجۆرێك كهلهماوهی یهك ساڵی ڕابردوودا ههروهك ساڵانی پێشوو، ڕژیمی ئێران باڵانشینی بهكردهوهدهرهێنانی حوكمی ئێعدام لهئاستی جیهاندا بوو.

١٣مین ڕاپۆرتی ساڵانهی ڕێكخراوی مافی مرۆڤی ئێرانكهناوهندێكی غهیرهدهوڵهتیی نێونهتهوهییه، باس لهوهدهكات كهڕژیمی كۆماری ئیسلامی لهساڵی ٢٠٢٠ی زایینیدا لانیكهم ٢٦٧ كهسی ئێعدام كردووه‌. ئهم ڕاپۆرتهنیشانی دهدات كهلهپهنا مهحكوومانی تاوانهئاساییهكان، ئێعدامی بهندكراوانی سیاسی لهوانهئێعدامی دهستبهسهركراوانی ناڕهزایهتییهجهماوهریهكان، ئێعدامی چالاكانی كهمینهنهتهوهیی و مهزهههبییهكان، ڕۆژنامهوانان و نهیارانی ڕژیم بهبیانووی بێبنهما و ساختهلهلایهن ناوهندهئیتلاعاتی و ئهمنییهكانهوهبهردهوام درێژهی بووه‌.

لهلیستی ئێعدامكراواندا، ناوی منداڵانێك دهبیندرێن كهلهكاتی ئهنجامدانی تاواندا تهمهنیان كهمتر له١٨ ساڵ بووه‌. لهناو ههموو ئهو وڵاتانهدا كهحوكمی زاڵمانهی ئێعدامیان هێشتا تێدا بهڕێوهدهچێت، كۆماری ئیسلامی تهنیا دهسهڵاتێك بووهكهلهساڵی ڕابردوودا ئێعداممنداڵانی تاوانباری ئهنجام داوه‌. بهوتهیڕێكخراوی لێبوردنی نێونهتهوهییلهساڵی ١٩٩٠هوهتا ساڵی ٢٠١٨، بهگشتی ١٣٨ حاڵهتی ئێعدامیمنداڵی تاوانبارلهسهرتاسهری جیهان تۆمار كراوه‌. لهم ١٣٨ حاڵهته، ٩٣ حوكمیان لهئێران بهكردهوهدهرهاتووه‌. بهپێی ڕاپۆرتی ئهم ڕێكخراوه، لهماوهی ٣٠ ساڵی ڕابردوودا ئێران گهورهترین بهكردهوهدهرهێنهری ئێعدامیمنداڵانی تاوانباربووه‌.

ڕاپۆرت و ئاماری ناوهندهكانی مافی مرۆڤ سهبارهت بهڕێژهی ئێعدامی هاووڵاتییان لهلایهن حكوومهتی ئیسلامییهوهلهحاڵێكدا بڵاودهبێتهوهكهلهماوهی یهك ساڵی ڕابردوودا ههڵمهتی ناڕهزایهتی و جهماوهری، لهناوخۆ و دهرهوهی وڵات دژبهم جهنایهتهدهوڵهتییهبهشێوهیهكی بهربڵاو بهڕێوهچووه‌.  ههڵمهتی بهرین لهناوتۆڕهكۆمهڵایهتییهكان بهههشتهگیئێعدام مهكهنلهگهڵ پشتیوانیی ملیۆنان كهس بهرهوڕوو بووهوه‌. دهیان كۆبوونهوهی جۆراوجۆر لهبهرامبهر زیندانهكان و سهدان ناڕهزایهتی لهدهرهوهی وڵات لهدژایهتی لهگهڵ بهڕێوهبردنی سزای ئێعدامی بهندكراوان بهڕێوهچوو.  ههر لهم ساڵدا ڕێژهی بهخششی بنهماڵهجهرگ سووتاوهكان كهئازیزانی خۆیان لهدهست داوه، بهشێوهیهكی بهرچاو زیادی كردووه‌. ئهم بنهماڵانهبوكوژهكهیان بهخشیوهتا یاسای دژهمرۆیی قهساس كهڕژیم پشتیوانی لێدهكات، بهكردهوهدهرنهیه‌. لهئۆستانی كوردستان  و لهشارهكانی سنهو سهقز ئهم سوننهتهئینسانییهلهشوێنهكانی دیكهی ئێران بهرچاوتر بووه‌.

ئێعدام لهئێران لهیهكهمین ساتهكانی بهدهسهڵات گهیشتنی كۆماری ئیسلامییهوهبهڕێوهچوو. ئهم ڕژیمهسزای ئێعدامی وهك توندوتیژیهكی بهئانقهست و ڕێكخراو بۆ لهناوبردنی نهیارانی سیاسی، ناڕازیانی كۆمهڵایهتی و قوربانییانی ههر ئهم نیزامهزاڵمانهیهی سهرمایهداری بهكار هێناوه‌. سزای ئێعدام ههر لهسهرهتای بهدهسهڵات گهیشتنی كۆماری ئیسلامییهوهههتا ئێستا یهكێك لهپایهكانی دهسهڵاتی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی بووهبۆ چاوترسێن كردنی خهڵك. ئهم جهنایهتهسهرهتا بهئێعدامی سهرانی ڕژیمی شا كهدهستبهسهر و لهزیندانهكانی ڕژیمی ئیسلامیی تازهبهدهسهڵات گهیشتوودا زیندانی كرابوون، دهستی پێكرد و پاشان ڕژیم دهستی دایهئێعدامی خهباتكاران و نهیارانی خۆی لهسهرتاسهری ئێران. دهستبهسهر كردنی دووبارهو ئێعدامی دهیان كهسایهتیی بهندكراو لهناو زیندانهكانی ساواك كهبههیمهتی ڕاپهڕینی خهڵك ئازاد كرابوون، لهبههاری ساڵی ١٣٥٨هوهدهستیپێكرد. ئێعدامی خهباتكاران و ڕێبهرانی توركهمهن سهحرا لهجهرهیانی ناڕهزایهتی بههاری ١٣٥٨، ئێعدامی ڕۆڵهئازاكانی خهڵكی كوردستان پاش فهرمانی جههادی خومهینی له٢٨ی گهلاوێژ لهشارهجۆراوجۆرهكانی ئۆستانی كرماشان، كوردستان و ئازهربایجانی غهربی، لهلایهن خهڵخاڵیی جهلادهوهو بهحوكمی حكوومهتی و شهرعیی خومهینی، ئێعدامی ژنان، خوێندكاران، كرێكاران و ڕووناكبیرانی ناڕازی بهنیزامی ئیسلامی لهگۆشهو كهناری ئێران، كارنامهی فاشیسمی ئیسلامی تازهبهدسهڵات گهیشتوویهلهئێران.

لهڕێگهی ئێعدامی بهكۆمهڵ و كوشتاری سهرشهقام و ئهشكهنجهی وهحشیانهلهناو زیندانهكان لهساڵهكانی سهرهتای دهیهی ٦٠، حكوومهتی ئیسلامی، شۆڕشی ئێرانی كهبهئامانجی ئازادی و ژیانێكی باشترهوهبهڕێوهچووبوو، بهرهو شكست برد. كوشتنی بهكۆمهڵی ههزاران بهندكراو، كهپاش شكستی ئامانجهكانی كۆماری ئیسلامی لهشهڕی ٨ ساڵهی ئێران و عێراق ئهنجام درا، بهوپهڕی خۆی گهیشت و لهماوهی دوو مانگدا ههزاران بهندكراو كوژران. سهرانی كۆماری ئیسلامی لهماوهی ٤٢ ساڵ دهسهڵاتی سهركوتگهرانهی خۆیان، لهسزای دهوڵهتیی ئێعدام بۆ زاڵ كردنی كهش و ههوای ترس و تۆقاندن بهسهر كۆمهڵگادا كهڵكیان وهرگرتووهتا دهسهڵاتهكهیان بپارێزن. بهڵام سهرهڕای ههمووی ئهوانهئاگری ژێر خۆڵهمێشی تووڕهیی و ناڕهزایهتیی خهڵك دژبهڕژیمی سهركوتگهر لهماوهی ئهم ساڵانهدا خامۆش نهبووهو بڵێسهكانی خهبات و موقاومهت لهههموو لایهكهوهسهریان ههڵداوه‌.

سهرانی ڕژیمی كۆماری ئیسلامی بۆ بهلاڕێدا بردنی بیروڕای گشتی لهڕیشهی كێشه  و نههامهتییهكان، لهڕێگهی بڵینگۆ تهبلیغاتییهكانی خۆیانهوه  ڕایدهگهیهنن كهسزای ئێعدام ڕێگای بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ بێسهرهوبهرهییهو كردهوهیهكی لێبڕاوانهیهدژبهگیروگرفتهكۆمهڵایهتیهكان. ئهوان دهڵێن كهئهگهر ئێعدام نهبێت تاوانكارانی كۆمهڵایهتی هاندهدرێن و ئهمنییهتی كۆمهڵگا دهخهنهمهترسییهوه‌. بهڵام ئهوهچ كۆمهڵگایهكهكهبۆ دیفاع لهخۆی پێویستی بهجهلاده‌. ئهم ئیدیعایانهلهحاڵێكدا دهوترێن كهبهپێی ئهزموونی بابهتیی وڵاتانێك كهسزای ئێعدامیان تێدا ههڵوهشاوهتهوهو بهپێی ئهنجامی لێكۆڵینهوهی كارناسانی بواری كۆمهڵایهتی، هیچ ئامارێكی بهنووسراوهو هیێچ بهڵگهیهكی جێی متمانهبوونی نییهكهنیشانی بدات سزای ئێعدام دهتوانێ لهپهرهسهندنی تاوان لهئاستی كۆمهڵدا ڕێگری بكات. بهپێچهوانهوهلێكۆڵینهوهكان دهریانخستووهكهههركات لهكۆمهڵێكدا مهودای نێوان ههژاری و سهروهت زۆرتر دهبێتهوهو نیزامی ئابووری دهبێتههۆی ههژارتر بوونی زۆرینهی خهڵك و هاوكات كهڵهكهبوونی سهروهتی كهڵان لهدهستی گرووپێكی بچووكدا، بهردهوام ههژاری و بێبهشییهكۆمهڵایهتییهكان دهبنهبهستێنێك بۆ پهرهسهندنی جهنایهت و تاوان. لهڕاستیدا ئهوهخودی نیزامی سهرمایهدارییهكهجۆر و ئاستی تاوانێك كهسزای دهدات، بهرههم دێنێتهوه‌.

ئهزموونی مێژووییش ئهم حهقیقهتهی سهلماندووهكهلهوڵاتانی پێشكهوتووی سهرمایهداریدا، لهههر شوێنێك خهباتی چنیی كرێكار و جهماوهری ئازادیخواز هێندێك رێفۆرمی كۆمهڵایهیتی و بهرنامهی ڕێفاهیی بهسهر دهوڵهتهكاندا سهپاندووه، ئاستی تاوانهكانیش بهشێوهی بهچاو هاتوونهخوارێ.

ماشنێی ئهشكهنجه، زیندان و ئێعدامی ڕژیم دهكرێ و دهبێ بوهستێت. بهڵام ئهم بابهتهتهنیا بهزهبری خهباتی جهماوهری لهئاستی سهرتاسهری بۆ ههڵوهشاندنهوهی حوكمی ئێعدام، دێتهدی.

بابەتی پەیوەندیدار

پەرەسەندنی منداڵ هاوسەری لە ئێران و پێویستیی دیفاع لە مافی منداڵان

rezan

چل ملیۆن هەژار لە ئێران بە ڕەوایەتی کارگێڕانی ڕژیم

rezan

خەبات دژبە هەژاری لە ڕێگەی خەباتی ڕێکخراو

rezan

سەربازانی بێ ناو و نیشانی ئیمامی زەمان، تیمەکانی تیرۆر و مرۆڤ ڕفاندن لە ناوخۆ و دەرەوەی وڵات

rezan

دابەزینی لیرەی تورکییه و ماجەراجوویی ئەردۆغان لە کوردستانی سووریە و عێراق

rezan

چاوخشاندنێک بەسەر کێشەکانی نابینایان و کەم بینایان لە ئێران

rezan