دوشنبه, دسامبر 6, 2021
کۆمەڵە_رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمونیستی ئیران
وتاری ڕۆژ

هاتنه‌خواره‌وه‌ی یه‌ك ملیۆنیی جه‌معییه‌تی ژنان له‌ بازاڕی كاری ئێران‌دا

بهپێی دوایین ڕاپۆرتی ناوهندی ئاماری ئێران سهبارهت بهڕێژهی بێكاریی وهرزی سێههمی ساڵ، ههروهك وهرزهكانی پێشوو، ژنان دیسان زیاترین سههمیان، لهچوونهدهرهوهی ئیجباری، له‌‌ بازاڕی كاردا ههیه‌. لهپاییزی ساڵی ١٣٩٨هوهتا كۆتایی پاییزی ئهمساڵ، نزیكهی یهك ملیۆن و ٤٠ ههزار كهس لهجهمعییهتی ژنانی چالاكی ئابووری، كهم بووهتهوه‌. ههر لهم دهورهیهدا، ٧٧٧ ههزار كهس بهژمارهی ژنانی بێكار زیاد بووه‌. ناوهندی ئاماری ئێران، ههروهها ڕێژهی بێكاریی وهرزی سێههمی ساڵی، ٩ و ٤ دههۆمی لهسهد ڕاگهیاند كهلهبهرئاورد لهگهڵ وهرزی پێشووــ هاوین و پاییزی ساڵی ڕابردوو، ئهم ڕێژهیههاتووهتهخوارێ. بهڵام ئهم هاتنهخوارهوهی ڕێژهیه،ههروهك پێشتر ناوهندی لێكۆڵینهوهكانی مهجلیس ڕایگهیاندبوو،نهك بههۆی خوڵقانی پیشهی نوێ، بهڵكوو بههۆی دڵسارد بوونهوهی ئهو كهسانهیه، كهبهشوێن كارهوهبوون و بههۆی بێئاكام مانهوهیان، لهبازاڕی كار چوونهتهدهرێ. بهپێی بهرئاوردی ناوهندی لێكۆڵینهوهكانی مهجلیس، ڕێژهی بێكاریی واقعی، لانیكهم ٢ و نیو هێندهی ڕێژهی ڕهسمییه‌. بهپێی ئامارهدهوڵهتییهكان، گشتگیر بوونی كۆرۆنا لهمانگی ڕهشهممهی ساڵی ڕابردووهوه، لانیكهم یهك و نیو پیشهی لهناو بردووه‌. ئهوهش لهحاڵێك دایهكهتهنیا نیوهی كهسانێك كهبههۆی كۆرۆناوهبێكاربوون، وهك بهركهوتووی بیمهی بێكاری پێناسهكراون.

ئهگهرچی ئهو ئامارانهی باسیان لێكرا، تهنیا گۆشهیهك لهڕاستییهكانمان پێ نیشان دهدهن، بهڵام ههر ئهم ئامارهناكامڵانهش پێمان دهڵێن كهڕێژهی بێكاریی ژنان لهبهرئاورد لهگهڵ پیاوانی خوازیاری كار، یهكجار لهسهرێیهو بازاری كار بهگشتی لهدژی ژنانه‌. ڕێژهی لهسهرێی بێكاری ئهو ژنانهی كهزیاتر لهڕابردوو لهكۆمهڵگادا حزووریان ههیهو بهشوێن كارهوهن، تهنیا بههۆی ئابووریی یهكجار داڕماویی كۆماری ئیسلامی نییه، بهڵكوو یاساكانی دژهژن و بڕیاری ئۆرگان و كاربهدهستانی حكوومهتی ئیسلامیش، كاریگهرییان لهسهر ئهم بابهتهههیه‌. بردنه دهرهوهی ژنان لهشوێنهگشتییهكان لهزۆمرهی یاسا و سیاسهتهسهرهكییهكانی كۆماری ئسیلامییهكهدهوڵهتهجۆراوجۆرهكان، بهكردهوهیان دهرهێناوه‌. ڕێگری لهكار كردنی ژنان لهكافیشاپ و قاوهخانهكان، لهزومرهی سیاسهتهدژهژنهكانی ئهم دهورهیهی سهرۆك كۆماریی ڕووحانییه،كهبهكردهوهدهرهاتووه‌.

سیاسهتی بێبهری كردنی ژنان لهپیشهی ڕهسمی و ناچار كردنیان بهخانهنشینی و كاری غهیرهڕهسمی بهشێوهی دووركاری لهماڵهوهو یان خاوێنكاری و ئاگاداری كردن لهمنداڵان و كاری هاوشێوهی دیكهلهماڵی دهوڵهمهندهكان، پاش ناڕهزایهتیی جهماوهری ساڵی ١٣٨٨ و ئاخێزی سهرتاسهریی مانگی بهفرانباری ١٣٩٦ و حزووری بهرینی ژنانی لاو لهو ناڕهزایهتییانهدا، توندتر بووهتهوه‌. كۆماری ئیسلامی بهو بیانوویهی كه‌ “كاری سهرهكیی ژنان، پهروهردهكردنی منداڵان، بههاوسهر ڕاگهیشتن و كاری ناوماڵه‌”،  ژنان لهپیشهڕهسمییهكان و لهشوێنهگشتییهكانی كۆمهڵگا دهخاتهدهرێ. بهڵام وهها بیانووهێنانهوهیهكی پیاوسالارانه، لۆژیكێكی سهرمایهدارانهشی لهپشته‌. سهرمایهدارانی دهوڵهتی و خسووسیی كۆماری ئیسلامی، ههروهك هاوپیاڵهكانیان لهباقیی وڵاتهكان، بهنیازن هێزی كار، تا دهتوانن ههرزانتر بكهن. ئهوان وێڕای ناچار كردنی ژنان بهپهروهردهكردنی كرێكارانی داهاتوو و خزمهت بهڕهواندنی ماندوویهتیی كرێكارانی ئێستا لهناو ماڵدا، ناچاریشیان دهكهن كهوهك یارمهتیدهریان، بهشێوهی بهرین خهریكی كاری غهیرهڕهسمی بن. ئهم ژنانهو ههروهها جهمعییهتی ژنانێك كهكارگهچكۆلهكانی كهمتر له١٠ كهسدا كار دهكهن، لهوهرگرتنی لانیكهمی حهقدهست و ههمووجۆر بیمهو خزمهتگوزارییهك، كهلهناو ئهم یاسا دژهكرێكاریهشدا گونجاوه، بێبهرین. لهو كارگهو ناوهندهسهنعهتییانهش، كهزیاتر له١٠ كرێكار تێیدا كار دهكهن و یاسای كار دهیانگرێتهوه، ژنان تهنیا ١٢ لهسهدی جهمعییهتی گشت كرێكاران پێكدێنن و تهنیا ٨ له‌‌سهدیشیان پێرسۆنێلی بهرههمێهانن. لهخۆڕا نییهكهئێران، كهمترین ڕێژهی بهشداری كردنی ژنانی لهبواری  ئابوورییهوه، لهڕۆژههڵاتی ناوهڕاست، بهخۆی تهرخان كردووه‌. لهحاڵێكدا كهڕێژهی بهشداریی كردنی ژنان لهبواری ئابوورییهوه، لهڕۆژههڵاتی ناوهڕاست ٢٢ لهسهده، لهئێران، لهئاستی شارهكاندا كهمتر له١٤ لهسهده‌. سهرهڕای ئهوهیكهجهمعییهتی ژنانی خوێندهوار و خاوهن بڕوانامهی زانكۆ ٣ بهرابهر بووه، بهڵام ڕێژهی بهشداری كردنییان لهچالاكییهئابوورییهكاندا، چوار دهیهیهكهگۆڕانێكی بهرچاوی بهسهردا نههاتووه‌. ڕێژهی لهخوارێی بهشداری كردنی ژنان لهچالاكییهئابوورییهكان و بێ مافیی ئهوان لهشوێنهكانی كار، یهكجار دڵتهزێنه‌. ئهم باروودۆخه، بووهتههۆی چوونهسهرهوهی ڕێژهی ههژاری و دابین نهبوونی ژنان و سهرههڵدانی دیاردهگهلێكی وهك ژنانی مۆعتاد و كارتۆن خهو، هاتنهخوارهوهی تهمهنی لهشفرۆشی و هاوسهرگیری پێشوهختی كچانی كهم تهمهن و بێگومان، ئهم دیاردانهش بزووتنهوهی ڕزگاریی ژنانی زیانههڵگرتر كردووه‌.

حكوومهت و سهرمایهدارانی بهشی دهوڵهتی و خسووسی، بهمجۆره، ئیمكانی ناڕهزایهتیی ڕێكخراو، گهیشتن بهوشیاریی چینایهتی لهشوێنهكانی كار و ئاشنابوون لهگهڵ یاساكانیان، لهژنان زهوت كردووهو ههر ئهم بابهتهش زهربهی لهپیاوانی كرێكاریش داوه‌. ههر بۆیهژنان و پیاوانی كرێكار و زهحمهتكێش، پێویستهلهشوێنهكانی كار و ژیان، شان بهشانی یهكتری خهبات بكهن تا باروودۆخی كار و ژیانی چینی كرێكار باشتر بێت. بههێزی خهباتی یهكگرتووانهی ژنان و پیاوانی كرێكار، ئهو ئیمكانهدهخوڵقێ، كهسهرمایهداران و دهوڵهتهكهیان ناچار بن كهلهداسهپاندنی ئهو بێمافییانهی، كهتهنانهت لهیاسای كاری كۆنهپهرستانهی ئێستاشدا ناگونجێن، دهست ههڵگرن. خهبات بۆ دابین كردنی بهرابهریی ژن و پیاو لهبواری پیشهییهوه، دانی حهقدهستی یهكسان بۆ پیشهی یهكسان بهژنان و پیاوان، بیمهی كۆمهڵایهتیی یهكسان بۆ ژنان و پیاوان، قهدهغهكردنی سپاردنی ههرجۆرهكارێكی سهخت و زیانبار بهژنانی دووگیان و خاوهنی منداڵ، قهدهغهكردنی گونجاندنیڕهگهزلهناوئاگادارییهكانی دامهزراندن، لهزومرهی خواستی چینی كرێكار و بزووتنهوهی ڕزگاریی ژنانه،بۆ باشتر كردنی پێگهی ژنان لهچالاكییهئابووریهكاندا. وهڕێخستنی ئهم بزووتنهوهموتالباتییه، لهدهوری ئهم خواستانهو باقیی خواستهكانی چینی كرێكار، كهلهسهر ئهم بهستێنه، ژنان و پیاوانی كرێكار و زهحمهتكێش، بتوانن خۆیان لهڕێكخراوی جهماوهری و چینایهتیی خۆییاندا ڕێك بخهن، لهپێداویستییهكانی بزووتنهوهی چینایهتیی كرێكارانهبهئاسۆی سۆسیالیستییهوه‌.

بابەتی پەیوەندیدار

بزووتنه‌وه‌ی خوێندكاری ده‌نگی ڕه‌سای جه‌ماوه‌ری زه‌حمه‌تكێش و مافخواز

rezan

ئه‌منییه‌تی پایه‌دار له‌ گره‌وی ڕزگاریی خه‌ڵكی ئێران له‌ چنگ كۆماری ئیسلامییە ‌

rezan

ده‌ستی ئه‌رازێل و ئه‌وباشی ڕژیم پێویسته‌ له‌ چواچێوه‌ی خسووسیی خه‌ڵك كورت بكرێته‌وه‌

rezan

“منیش به‌قه‌د ئێوه‌ ئینسانم” وته‌یه‌ك به‌بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانیی كه‌مئه‌ندامان

rezan

جه‌ماوه‌ری زه‌حمه‌تكێش و كابووسی دابینكردنی مه‌سكه‌ن له‌ ئێران

rezan

ده‌زگای قه‌زایی ئێران و شایه‌دی ئیجاره‌یی

rezan