کۆمەڵە_رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمونیستی ئیران
وتاری ڕۆژ

كۆنفرانسی ئه‌منیه‌تیی موونیخ، یان كۆنفرانسی نائه‌من كردنی جیهان

نزیك به٤٠ كهس لهسهرۆكانی دهوڵهت و ١٠٠ وهزیزی دهرهوهو دیفاع، سهدان كهس لهبهشداربووانی دهست ڕۆیشتووی بواری ئابووری و سیاسی و نیزامی، بهڕێوهبهرانی كۆمپانیهكانی بهرههمهێنانی چهك و ههروهها ژمارهیهك لهنوێنهرانی ڕێكخراوهغهیرهدهوڵهتیهكان، له٥٦مین دانیشتنهكانی كۆنفرانسی موونیخ لهڕۆژهكانی ههینی و شهممهواته١٤ و ١٥ مانگی فێوریهبهرابهر لهگهڵ ٢٦ و ٢٧ی مانگی ڕێبهندان بهشداریان كرد. تهنیا بهچاوخشاندنێكی كورت بهسهر لیستی بهشداربوان، دهردهكهوێ كهچ ناوێكی بێ ناوهرۆك و بێ ڕهبت لهسهر ئهو كۆنفرانسهداندراوه‌. ئهوانهخۆیان ئهكتهرانی ورد و درشتی نائهمن كردنی جیهانن. هیچ شوێنێك نییهلهجیهاندا كهلهئاكامی سیاسهت وستراتێژی ئهوانهوهنهكهوتبێتهههرج و مهرج و نائهمنیهوه‌. كاتێك كهبهئاشكرا شهڕی داگیركارانهههڵدهگیرسێنن، كاتێك كهشهڕی نیابهتی ڕێك دهخهن، كاتێك كهسهرچاوهسرووشتیهكانی وڵاتانی دهورووبهریان تاڵان دهكهن، كاتێك كهكۆمپانی و شیركهتهكانی ژێر چنگیان، بهملیاردها مرۆڤیان لهنهزمێكی نامرۆڤانهدا گرفتار كردووه، كاتێك كهچهكهدژهمرۆڤهكان بۆ سهرتاسهری جیهان دهنێرن، ئهوكاتهی كهچوارچێوهی ژیانی خسووسیی ئینسانهكان تێكدهشكێنن و لهوهردترین زانیاریهكهسیهكانیان سهردهردێنن، ئاشكرایهكهبهو وهسفهوهتهنیا ئهمنیهتێك كه ئهواندهتوانن بیخۆڵقێنن، ئهمنیهتی دز و چهتهو ڕهقیبهكانیانه‌.  جیهان بۆ ٥٦مین جار شایهتی كۆنفرانسێكهكهبێشهرمانهناوی كۆنفرانسی ئهمنیهتی لهسهر خۆی داناوه‌. و لهو نێوهشدا واتهلهدڵی فریوێكی گشتیی بڵینگۆكانی بورژوازیدا، گۆیا دهبێ بیروڕای گشتیش بیسهلمێنێ كهئهوهخۆڵقێنهرانی ههرج و مهرج  و نائارامی نین كهجیهان بهرهو ههڵدێر دهبهن بهڵكوو ئهو كهسانهی وا دژبهشهڕ و داگیركاری و دژبهلهناوچوونی ژینگه  دهرژێنهسهر شهقامهكان و ناڕهزایهتی دهردهبڕن، ئهوانن كهئهمنیهتی جیهانن دهشێوێنن!

لهڕۆژانی ڕابردووهوه، بهدهر لهوتهكانی ڕێكخهرانی ئهو كۆنفرانسه و بێجگهلهكێشهكانی ئێستا لهلیبی و ئهفغانستان و عێراق و بهرجام كهلهچهند دانیشتنێكدا باسی لێكرا،  تهوهرێكی سهرهكی و ههمهلایهنههاتووهتهئاراوه‌. ئهو تهوهرهئهوجۆرهی كهژووری فیكریی كۆنفرانسی موونیخ باسی لێدهكا تهوهریڕۆژئاوا سڕینهوه‌” ولاوازبوونی پێگهی ڕۆژئاوایه‌. بهوتهی ئهوانههستی بێگانهبوونلهگهڵ ئهرزشهبهناو ڕۆژاواییهكان،جۆرێك لهبێ ڕێگاچارهییوپهرهسهندنی نائهمنی، چوارچێوهی گشتییهكانی تهوهریدژایهتی لهگهڵ ڕۆژئاواپێكدێنن. ژووری فیكریی موونیخ ڕایگهیاندووهكهستراتێژی و وڵامێكی هاوبهش بۆ كێبهركێ و كێشهیهك كهلهنێوان زلهێزهكانی دووبهری پهیمانی ئاتلانتیك هاتووهتهئاراوه، بوونی نییه‌. ئهگهر بهوردی بڕوانینهئهو وتانهدهبینین كههێژمۆنی ئهمریكا و هاوپهیمانانی، بۆشایی نێوان ئهمریكا و ئۆرووپا، سهرههڵدانی زلهێزهئیمپریالیستهكانی ڕووس و چین و ههروهها كێبهركێ بۆ دابهشكردنی جیهان، تهوهری سهرهكیی كۆنفرانسی موونیخ بووه‌.

لهگهڵ كۆتایی شهڕی سارد، پرسی نهزمی نوێ كهدهبوایهلهلایهن ئهمریكا و ئۆرووپاوهڕێكخرابا، بۆ ساڵیانێكی دوور و درێژ تهوهری سهرهكیی كۆنفرانسی موونیخ بوو. بهڵام ئهو نهزمهكهدهبوایهلهڕێگهی جیهانی كردنهوهسهرمایهوهئهنجام درابا، بهدهستپێكی قهیرانی جیهانی سهرمایهلهساڵی ٢٠٠٨دا زهربهیهكی بهتهوژمی لێدرا.  لهو قهیرانهدا و لهدڵی كێبهركێیهكاندا، ئهوهڕۆژئاوا بوو كهدهبوایهپاشهكشهی كردبایه‌. لهڕاستیدا سهرههڵدانی ترامپ و سیاسهتهكانی ئهو لهبردنهژێر پرسیاری پهیوهندهچهند لایهنهكان و پتهو كردنی پێگهی ئهمریكا لهبهرامبهر ڕهقیبهسهرهكیی واتهچین و تهنانهت هاوپهیمانانی پێشووی ئۆرووپایی، لهزۆمرهی ئهو تهوهرانهن كهههموو جارێ زیاتر لهجارهكانی پێشوو دهبنهتهوهری سهرهكی باسهكانی كۆنفرانسی موونیخ. “ئیشینگێردیپلۆماتی بهناوبانگ و كۆنهكاری ئاڵمانی و بهرپرسی چهندین ساڵهی كۆنفرانسی موونیخ لهوتووێژێكدا لهگهڵ ناوهندیسیاسهت و كۆمهڵگای جیهانیڕایگهیاند كهئهو پرسیارانهگرنیگترین تهوهری كۆنفرانسهكانی داهاتوو دهبێت. یهكهم ئهوهیكهئایا جیهان لهڕۆژئاوا دوور كهوتووهتهوه؟ دووههم ئهوهیكهئهگهر بهوهگهیشتووین كهدیمهنێكی پڕ لهههرج و مهرج خوڵقاوه‌‌، كهوابوو پرسیار ئهوهیهكهئۆرووپا لهو نێوهدا چ ڕۆڵێكی ههیه، ناوهندێكی سهقامگیرهیان بهرهبهرهبهرهو لێكههڵوهشان دهڕوات؟ و دوایین پرسیار ئهوهیهكه‌ ” دهور و نهخشی ئاڵمان چیهو چ چاوهڕوانێكی لێدهكرێت؟ ههڵبهت ئهو بۆخۆی چهند وڵامێكی بهو پرسیارانهداوه‌. ئهو وتیئۆرووپا پێویستهلهسهردهمی دهوڵهتهچكۆلهكان تێپهر بێت. پێویستهئاڵمان لهبوار سیاسهتی دهرهوهو لهبوار نیزامیهوهموحافزهكاریهكانی وهلا نێ. ئیشینگێر لهههمان كاتدا ناڕازیش بوو لهوهیكهئۆرووپا بهلهبهرچاوگرتنی وهزنهی ئابووری و پۆتانسیهلی هاوبهش، لهڕووداوهكانی جیهان وهدوا كهوتووهو سهرهنجام لهپێشنهیارهكهی ماكرۆن كهباس لهئۆرووپایهكی یهكگرتووی ئهتۆمی دهكا، پشتیوانی كرد. ئهگهرچی ئهو بهئاشكرا نایدركێنێ كهئێمپریالیزمی ئاڵمان پێویستهڕۆڵی ڕێبهری كردنی ئۆرووپای پێ بسپێردرێ بهڵام ئاماژهی ئهو، بهوهیكهئاڵمان دهبێ لهسیاسهتی موحافزهكارانهلهبوار ئهمنیهت و دیفاع و پاراستنی سنوورهكان دووركهوێتهوه، دهربڕینی ههر ئهو وتهیهبهڵام بهزمانێكی دیپلۆماتیك. ئهو لهههمان كاتدا وێڕای ئاماژهبههاتنهسهركاری وهزیری دیفاعی پێشووی ئاڵمان وهك سهرۆكی كۆمیسیۆنی ئۆرووپا و بهلهبهرچاوگرتنی وتهكانی وهزیری دیفاعی ئاڵمان، هیوای خواست كهئاڵمان و ئۆرووپا ڕۆڵی خۆیان بهدرووستی ببینن.

ئهو كۆنفرانسه، بهدهر لهدانیشتنی دوو لایهنهو چهند لایهنهلهنێوان هێندێك لهبهشداربوانی وهك زهریف لهگهڵ سهرۆك وهزیرانی كانهدا و یان وهزیری دهرهوهی ئاڵمان، فهڕانسه، ڕووسیهو توركییهسهبارهت بهسووریه، دیسان ڕووبهڕووی ئهو پرسیارانهدهبێتهوهكه‌ “ئیشینگرباسی لێ كردوون. “پۆمپێئۆوهزیری دهرهوهی ئهمریكا لهوتهكانی خۆیدا بهئاشكرا لهستراتێژی ترامپ دیفاعی كرد و چین و ڕووسیهی بهمهترسیی سهرهكیی جیهان  و ڕۆژئاوا پێناسهكرد و هۆشداری بههاوپهیمانهئۆرووپاییهكانی دا كهلهبهرامبهر چین و ڕووسیهدا خۆڕاگر بن. ئهو لهههمان كاتدا سهبارهت بهپهیوهندیهكانی ئۆرووپا و ئهمریكا وتیڕۆژئاوا خهریكهسهردهكهوێ و ئێمهههموومان پێكهوهبهسهركهوتن دهگهین. پێم خۆشهئهوهتان پێ بڵێم كهباس لهمهرگی هاوپهیمانیهتیی دووبهری ئۆقیانووسی ئارام كردن، تهنیا گهورهكردنهوهتهوهرهكانه و هیچیتر‌.”

ماكرۆن سهرۆك كۆماری فهڕانسهكهلهچهندین مانگ لهمهوبهرهوهباسی لهمهرگی ئهو هاوپهیمانیهتیهكردبوو، ئهمجارهشیان دوابهدوای وتهكانی پۆمپێئۆ باسی لهخاڵهلاوازهكانی ئۆرووپا كرد و خوازیاری ئۆرووپایهكی یهكگرتوو و بههێز بوو و داوای لهئۆرووپاییهكان كرد كهبیر لههێزێكی دیفاعیی ئهتۆمیی سربهخۆ بكهنهوه‌. لهڕوانگهی ئهوهوه، ئهگهر ئاڵمان لهبوار ئابووریهوهقسهی ئهوهڵ دهكات،فهڕانسهش بهلهبهرهچاوگرتنی هێزهئهتۆمیهكهی بهتایبهت پاش ڕۆیشتنهدهرهوه‌‌ی بریتانیا، دهتوانێ ڕێبهریی سیاسهتهكانی دفاعی و نیزامیی ئۆرووپا بگرێتهئیختیار. وهزیری دهرهوهی چین وتهكانی پۆمپێئۆی بهدرۆیهكی ئاشكرا ناولێبرد و خوازیاری پاراستنی گرێبهستهنێونهتهوهییهكان بوو. سهرۆك كۆماری ئاڵمان، ئهمریكا و ڕووسیهو چینی بهوهتۆمهتبار كرد كهبهسیاسهتهكانیان جیهان دهكهنهشوێنێكی مهترسیدار و وهزیری دیفاعیش ئامادهبوونی دهوڵهتی ئاڵمانی بۆ دهخاڵهتی نیزامی لهناوچهقهیراناویهكانی جیهان و بردنهسهرهوهی بوودجهی نیزامی ڕاگهیاند. ههروهها وهزیری دهرهوهی ئاڵمانیش وتیسهردهمی پۆلیسی جیهان بوونی ئهمریكا كۆتایی هاتووه‌.”

لهڕاستیدا، چ زلهێزهئیمپریالیستهكانی ڕۆژئاوا و چ ئیمپریالیستهكانی ڕووسیهو چین لههیچ ههوڵێك بۆ لاواز كردنی ڕقیبهكانیان دهریغ ناكهن. ئهگهر ئهو كێبهركێیانهبۆ ئهوان شوێنی ژێر كۆنتڕۆڵی نوێ بهدیاری دێنێت، تهنیا ئاكامهكهی بۆ خهڵكی جیهان لهناوچوونی گیان و ماڵیانه‌. ئاشكرایهكهجیهان لهژێر سێبهری نهزمی تاڵانكهری سهرمایهدریدا ئهمنیهتی نابێت. بێ گومان، ئهمنیهت بۆ كۆمهڵانی خهڵكی جیهان تهنیا لهڕێگهی ههڵوهشاندنهوهی تاروپۆی نهزم و كۆیلهتیی زاڵ دهستهبهر دهبێت.

بابەتی پەیوەندیدار

درووستكردنی سناریۆی نه‌زانانه‌ دژ به‌ چالاكانی مەدەنی سیاسه‌تێكی شكست خواردووه‌

komalah

زیانپێگەیشتوانی شەڕی  کۆنەپەرستانە لە ئوکراین چ کەسانێکن؟

komalah

منداڵان ئاسیب پەزیرترین توێژ له کۆمەڵگای ئێران

komalah

نەشتەرگەری ئابووری، ئاگری ڕق و تووڕەیی خەڵک بڵێسەدارتر دەگات

komalah

خەڵک نەتەنیا لەدژی گرانی، بەڵکوو خوازیاری بەدەستهێنانی سەرجەم مافە پێشێلکراوەکانی خۆیانن.

komalah

ساڵهاتی دووهه‌م كاره‌ساتی شیمیاباران به‌سه‌ر كۆمه‌ڵه‌دا

komalah