سپتامبر 17, 2021
کۆمەڵە_رێكخراوی كوردستانی حیزبی كۆمونیستی ئیران
وتاری ڕۆژ

كۆماری ئیسلامی هۆكاری هه‌ژاری و مانه‌وه‌ی نه‌خوێنده‌واری وته‌یه‌ك به‌ بۆنه‌ی ڕۆژی جیهانیی به‌خوێنده‌وار كردن

یونسكۆ، ڕێكخراوی زانستی و كلتووریی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان له٢٦ی ئۆكتۆبری ١٩٦٦ی زایینی لهچواردهههمین دانیشتنی كۆنفڕانسی گشتیی خۆیان لهژێرناوی (بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ نهخوێندهواری)، ٨ی سێپتامبر، بهرابهر لهگهڵ ١٧ی خهرمانانی ڕۆژی جیهانیی بهخوێندهوار كردن ناو لێنا. ئهم ڕۆژهبهم ئامانجهوهدیاری كرا تا دهوڵهتهكان هان بدرێن لهڕێگهی دابین كردنی ئیمكانی دهستڕاگهیشتنی یهكسان بهڕاهێنان بۆ هاوڵاتییان، نهخوێندهواری ڕیشهكێش بكهن و بهستێنی دابین كردنی ئاشتی لهناو كۆمهڵدا بخوڵقێنن. سهرهڕای ههر نییهتێكی باش كهپێشنیارده‌‌رانی ئهم ڕۆژهههیانبووه، ئهم ئامانجهپاش ٥٥ ساڵ نهتهنیا وهدی نههاتووه، بهڵكوو بهپێی دوایین ئامارهكان لهناو منداڵان و گهورهساڵان، ٧٧٣ ملیۆن كهس لهجیهاندا نهدهتوانن بخوێننهوهو نهبنووسن و نه‌ “چوار كردهی سهرهكیبهكار بێنن. تا بهرلهسهرههڵدانی دیجیتاڵ و ئینتێرنێت ئهمانهپێوهرهسهرهكییهكانی خوێندهوار بوون بهئهژمار دههاتن. ئێستا توانای كهڵك وهگرتن لهئینتێرنێتیش بهم پێوهرانهزیاد بووه‌.

ههروهها نهتهنیا بهستێنێكیش بۆ ئاشتی دابین نهكراوه، بهڵكوو لهچهندین وڵاتدا شهڕی ڕاستهوخۆ و نیابهتیی ئیمپریالیستی و یان حاڵهتی جهنگی لهئارادایهكهدهتوانین بهژمارهكیان لهوانهفهلهستین، ئهفغانستان، سووریه، كۆماری ئهفریقای ناوهند، عێراق، لیبی، مالی، سومالی، سودانی باشوور و یهمهن، ئاماژهبكهین.

ڕێژهی خوێندهواری و نهخوێندهواری لهوڵاتانی جۆراوجۆردا جیاوازهو هێندێك جار بههۆی نهبوونی ئامار، دیاری كردنی ئهم ڕێژهیهمهحاڵه‌. بۆ نموونهلهئێرانی ژێر دهسهڵاتی كۆماری ئیسلامی ئامارێكی درووست سهبارهت بهڕێژهی نهخوێندهواری بوونی نییه‌. لهژێردهسهڵاتی ئهم ڕژیمهدا ئاماری كێشهو نههامهتییهكان بڵاو ناكرێتهوه، دیارهكابینهی ڕانتخۆر  و نهوتی و بهگشتی دهسهڵاتی سیاسی لهئێران، هیچ پێویستییهكی بهم ئامارانهنییه‌. ئهگهرچی كۆمهڵ لهئاماری ڕهسمی بێبهشهبهڵام هێندێك جار لهناو كێبهركێی نێوان كاربهدهستاندا، واقعییاتێك لهقاو دهدرێن. سهرۆكی نێهزهتی سهوادئامووزیی ڕژیم لهساڵی ٢٠١٤ی زایینی(١٣٩٣ی ههتاوی) دانی بهوهدانا كه١٠ ملیۆن نهخوێندهوار و ١١ ملیۆن كهم خوێندهوار لهئێراندا بوونی ههیه‌. ئهمجۆرهئیعترافهدهگمهنانهئامارهدرۆیینهكان لهقاو دهدهن.

لهمانگی بهفرانباری ساڵی ١٣٩٩ سهرۆكی كۆمیسیۆنی ئاموزش لهمهجلیسدا ئیدیعای كرد كهپێشكهوتنێكی باشی لهبواری فێركاریدا بهدهست هێناوه‌. ئهو وتی لهساڵی ١٣٩٥ ههشت ملیۆن نهخوێندهوار لهئێراندا ههبوون و لهئێستادا ئهم ڕێژهیهبۆ یهك ملیۆن و ٧٠٠ ههزار نهخوێندهوار كهم بووهتهوه‌. ئهم ئیدیعا درۆیینهلهحاڵێكدایهكهسهرانی ڕژیم بهسیاسهتی كارهساتباریان لهبهرهنگاربوونهوهلهگهڵ شكڵهجۆراوجۆرهكانی ویرووسی كۆرۆنا لهئاستی كۆمهڵدا و بهتایبهت لهناو منداڵان و تازهلاواندا، نهخوێندهوارییان پهرهپێداوه‌. بهپێی ههواڵیههمشههریباروودۆخی كۆرۆنایی بووهتههۆی ئهوهیكه٣ ملیۆن منداڵ لهخوێندن وهدوا بكهون. ههمشههری كهلهكۆتاییهكانی مانگی جۆزهردانی ساڵی ١٤٠٠دا ئهم ئامارهی بڵاوكردووهتهوهلهدرێژهدا نووسیویهتی كهزۆربهی بهجێماوان له خوێندن، منداڵان و تازهلاوانێكن كهیان بهئامرازهكانی وهك مۆبایل و تهبلێت دهستیان ڕاناگات و یان لهو ناوچانهدهژین كهئینتێرنێتی لێ نییه‌.

بهدهر لهچهندایهتیی خوێندكاران پێویستهباس لهچۆنیهتیی فێركردنی خوێندكارانیش لهژێر سێبهری دهسهڵاتی ئیسلامی و مافیاییدا بكهین. ڕژیمی ئیسلامیی ئێران حكوومهتێكی سهرمایهدارانهیه كهبهپێی یاسا و ڕهوشی ئیسلامی سیاسی بهڕێوهدهچێت. سهرمایهدارانهیهلهبهر ئهوهیكهخاوهندارییهتیی تایبهت و پهیوهندیی ستهمكارانهو نابهرابهر لهنێوان كرێكار و خاوهنكاردا لهئارا دایه‌. ئیسلامییهلهبهر ئهوهیكهئهفسانهو خورافهی وهك داستانی درووستبوونی مرۆڤ بهڕهوایهتیمهزههبی، بنهمای ئیدێئۆلۆژیكی ئهم ڕژیمهپێكدێنێ.  خوێندكاران ههر لهسهرهتای منداڵاییهوهپێویستهلهبواری زانستی مرۆیی و كۆمهڵایهتیهوهبهجۆرێك بار بێن تاههقانییهتی موناسباتی حكوومهتی و كۆمهڵایهتی  بۆیان قابیلی قهبووڵ و پاساوههڵگر بێت.  لهو جێگهوهكهخورافات و چهواشهكاریی ناو مهدرهسهكان تێكهڵ بهسووكایهتی و درۆیه، لهگهڵ ڕاستییهكانی ژیانی خوێندكاران یهك ناگرێتهوهو بۆیان نامۆیه‌. ههر بۆیهخوێندكاران دهبێ بهشێوهی ناداهێنهرانهدهرسهكان لهبهر بكهن و بهتوندوتیژی و سووكایهتییهوهبهسهریاندا بسهپێت.

خوێندكارانی كچ و كوڕ، ڕۆڵهی جهماوهری كۆمهڵی سیاسیی ئێرانن. ئهگهرچی ملیۆنان كهس لههاووڵاتییان، بهتایبهت كرێكاران و زهحمهتكێشان لهخوێندنی كلاسی بێبهری بوون، بهڵام لهمهكتهبی كۆمهڵ، لهپهیوهندیان لهگهڵ ڕێكخراو و حیزب و كهسایهتییهپێشڕهوهكان، ناڕازیان، خهباتكاران و كۆمۆنیستهكان، باروودۆخ و سوننهتهكانی شوێنی كار، میدیاكانی ئۆپۆزیسیۆن و هاوشێوهكانی، گهلێك حهقیقهتیان بۆ ئاشكرا بووهو لهئاست ههژاری خوڵقاندن و جهنایاتی سهرانی ڕژیم، خوێندكاران ئاگادار دهكهنهوه‌. خوێندكاران ههروهها لهڕێگهی دایك و باوك و باقیی خهڵكی وشیارهوهلهئاست بۆشاییی چینایهتی و قهیرانیكۆمهڵایهتی، ئابووری، ئیدێئۆلۆژیك و كلتووریی ڕژیم ئاگادار دهكرێنهوه‌. پێیان دهوترێ كه١٠ ملیۆن ژن و پیاوی خوێندهوار لهكۆمهڵی ئێراندا بوونی ههیهكهزۆربهیان بێكار و بێ داهاتوون. كاربهدهستانیوهزارهتی ئاموزش و پهروهرشبۆ كۆنتڕۆڵ كردنی خوێندكارانێك كهلهدهرهوهی مهدرهسهكان فێربوون و ناڕازین، مهدرهسهكانیان كردووهتهڕمبازگهی سیخوڕان و ئاخوندهكان.  كاتێك بهوهش دهگهن كهچالاكییهكانی ئهمجۆرهكهسانهناتوانێ خوێندكاران كۆنتڕۆڵ بكات، ماددهی هۆشبهر لهدژیان بهكار دێنن.

نهخوێندهواری یهكێك لهو نههامهتییانهیهكههۆكارهكهی دهسهڵاتی خورافهخوڵقێنهری ڕژیم و شهرایهتێكهكهبهسهر كۆمهڵدا سهپاوه‌. ڕیشهكێش كردنی نهخوێندهواری پێویستی بهڕووخاندنی حكوومهتی كۆماری ئیسلامی و هاتنهسهركاری دهسهڵاتێكهكهپێویستی بهمرۆڤیدوور لهوشكبیری و داهێنهر بێت.

بابەتی پەیوەندیدار

جه‌ماوه‌ری وشیاری كوردستان توندڕه‌وان و تیرۆریستانی مه‌زهه‌بی به‌ ‌یه‌كڕیزی و وشیارییه‌وه‌ ده‌خه‌نه‌وه‌ سه‌ر جێی خۆیان

rezan

خاڵی لاوازی كرێكاران، نه‌بوونی ڕێكخراوی سه‌رتاسه‌رییه‌

rezan

دیسان سه‌باره‌ت به‌ كاره‌ساتی كوشتاری كوڵبه‌ران له‌ كوردستان

rezan

هێزی له‌بن‌نه‌هاتووی هاوپشتیی جه‌ماوه‌ری هاوچاره‌نووس، ده‌توانێ پیلانگێڕیی داگیركه‌ران به‌ره‌وڕووی شكست بكاته‌وه‌

rezan

زنیدانه‌كانی كۆماری ئیسلامی له‌ سه‌رده‌می كۆرۆنادا

rezan

قه‌یران له‌ تاران و هه‌ڕه‌شه‌ له‌ كوردستان

rezan