سیمای هه‌ژاری له‌ ئێران و له‌ جیهان

بهپێی ڕۆژژمێری ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان، ١٧ی ئۆكتۆبر، بهرابهر لهگهڵ ٢٦ی مانگی ڕهزبهر، ڕۆژی نێوهنهتهوهیی، ڕیشهكێش كردنی ههژاری ناودێر كراوه‌. پێشینهی ڕۆژی جیهانیی خهبات لهگهڵ ههژاری بۆ ساڵی ١٩٨٧ی زایینی و كۆبوونهوهی نزیك به١٠٠ ههزار كهس لهمهیدانیترۆكادێرۆلهپاریس، دهگهڕێتهوه‌. ئهم كۆبوونهوهیهبهیادی قوربانیانی ههژاری، برسییهتی، توندوتیژی و سهركوت و تۆقاندن بهڕێوهچوو و چهندین ساڵ دواتر، كۆبوونهوهی گشتیی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان، بهپهسند كردنی بڕیارنامهیهك لهساڵی ١٩٩٣دا، ڕۆژی ١٧ی ئۆكتۆبری وهك ڕۆژی جیهانیی ڕیشهكێش كردنی ههژاری بهڕهسمی ناسی و بهڕێوهبردنی ئهم ڕۆژهی بهوڵاتانی ئهندامی ئهم ڕێكخراوهپێشنیار كرد. لهبهڵگهكانی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكاندا، ههژاری بهم شێوهیهوهسف كراوه‌:

كهمبوونی داهات بۆ بژێوی پایهدار، برسییهتی و بهدخۆراكی، نهبوونی سهرپهنا و جلوبهرگ، نهخۆش بوون و دهرمان نهكران، بێ سهوادی و مهدرهسهنهڕۆیشتن، لهشێوازهجۆراوجۆرهكانی ههژارین. ئهم دیاردهیه، ههروهها، خۆی بهشێوهی نهبوونی توانای بهشداری كردن لهپڕۆسهی بڕیاردان لهبوارهكانی كلتووری، كۆمهڵایهتی و مهدهنی نیشان دهدات. ههژاران، گهلێك زیانی كۆمهڵایهتی و بێ عهداڵهتییان بهردهكهوێ كهلهئیرادهی ئهوان بهدهره‌”.

ڕێكخراوی خۆراك و كشت و كاڵی نهتهوهیهكگرتووهكان (فائو)، بهوهها پێناسهیهك لهههژاری، یهكێك لهئامانجهكانی خۆی لهناوبردنی ههژاری و برسییهتی تا ساڵی ٢٠٣٠ ڕاگهیاندووه‌. ئهم ڕێكخراوهبهدهستكاری كردنی ئامارهكان، باسی لههاتنهخوارهوهی ههژاری و برسییهتی له ماوهیساڵانی ڕابردوودا كردووه، بهڵام ڕاستییهكان بهجۆرێكی دیكهن. لهساڵی ١٩٩٣هوهكهڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان ئهم ڕۆژهی ناودێر كردووه، ههژاری نیسبی و ههژاریی تۆخ و مهودای نێوان ههژاری و سهروهت زیادی كردووه‌. بهپێی ئامارهكانی ڕێكخراوی جیهانیی خۆراك، یهك ملیارد و سێ سهد ملیۆن مرۆڤ، كهدهبێته٢٣ لهسهدی جیهان، ههر بهو پێوهرانهی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان، لهههژاریدا دهژین. لهو نێوهدا پتر له٨٢٠ ملیۆن كهس واتهیهك نۆههمی جهمعییهتی جیهان، لهگهڵ برسییهتی، بهمانای شهو بهبرسی سهرنانهوه، بهرهوڕووه‌.

ئێرانی ژێر دهسهڵاتی كۆماری ئیسلامی یهكێك لهو وڵاتانهیهكهتێیدا ههژاری بێداد دهكات. بهڵام بۆ بینینی سیمای ڕاستهقینهی ههژاری لهئێران، ههڵدانهوهی ئامار و زانیاریی بڵاوكراوهلهلایهن كۆماری ئیسلامییهوه، كار بهجێیهك ناگهیهنێ. لهباروودۆخێكدا كهكارگێڕانی ڕژیمی ئیسلامی تهنانهت ئاماری قوربانیانی بهڵا سرووشتییهكانیش دهستكاری دهكهن، لهحاڵێكدا كهسهبارهت بهنهخۆشیی كۆرۆنا، بهنهێنكاری و دانی زانیاریی ناڕاست، بوونهته‌‌ هۆی بڵاوبوونهوهی زیاتری ئهم نهخۆشیه، نابێ چاوهڕوانی ئهوهبین كهئاماری واقعیش لهم بوارهدا بدهنهدهر.

ههژاری لهئێران ههم ڕیشهی لهسیاسهت و ههم لهئابووریی كۆماری ئیسلامی دایه‌. لهبواری سیاسییهوه‌: كۆماری ئیسلامی بهپێداگری لهسهر درێژهی شهڕی ٨ ساڵهی نێوان ئێران و عێراق، بهدهست تێوهردانی لهقهیرانهناوچهییهكان، بهبهڕێوهبردنی پڕۆژهی ئاژاوهخوازانهی ئهتۆمی و مووشهكی، بهتهرخانی كردنی ملیاردها دۆلار بۆ پهرهپێدانی دامهزراوهئایینیهكان، ههمووی ئهوانهلهسهر بهستێنی گهندهڵیی جێكهوتووی ماڵی، تریلیۆنها دۆلار لهسهروهتی خهڵكی ئهم وڵاتهو بهرههمی ڕهنج و كاری ئهوانی بهفیڕۆ دا. لهبواری ئابووریشهوه‌: بهپهیڕهو كردنی ئابووریی نێئۆلیبڕالیستی، واتهخسووسی سازییهكان، لێدانی سوبسیدهكان و هێنانهخوارهوهی خزمهتگوزاریی كۆمهڵایهتی، دهركردنی هێزی كار و بێكار كردنی  بهرینی كرێكاران بهبێ پێدانی بیمهی بێكاری، لابردنی مهزایای كرێكاری وهك حهقی مهسكهن و بیمهدهرمانییهكان، ههمووی ئهوانهلهسهر بهستێنی قهیرانێكی قووڵی ئابووری، لههۆكارهسهرهكییهكانی چوونهسهرهوهی ئاماری برسییهتین لهئێران. ئهمڕۆ، پتر له٧٠ لهسهدی خهڵكی ئێران، ٤ تا ٥ قات لهژێر هێڵی ههژاریدا دهژین. ئهم باروودۆخهبهنۆبهی خۆی، سهرههڵدانی ئازارهكۆمهڵایهتییهكانی وهك: لهش فرۆشی، تووش بوون بهماددهی هۆشبهر، زبڵگهڕی، كارتۆن خهوی منداڵانی كار و خۆكوژیی لێكهوتووهتهوه‌.

دیكتاتۆری و زبر و زهنگ، تهوهرۆم و گرانی، بێكاریی دهملیۆنی، برسییهتی و ههژاری و ناكۆكیی قووڵی چینایهتیی، جهماوهری ماف پێشێلكراوی كۆمهڵگای وهگیان هێناوه‌. بێگومان، جهماوهری كرێكار و خهڵكی ئازار چێشتووی ئێران كهپتر لهچوار دهیهیهلهژێر دهسهڵاتی ئهم ڕژیمهچهوسێنهر و جهنایهتكارهبۆ باشتر كردنی باروودۆخی كار و بژێوییان خهبات دهكهن، لهم باروودۆخهشدا، ههروا درێژهبهخهباتیان دهدهن. كرێكاران و خهڵكی ستهملێكراو كهلهژێر گوشارهكانی ژیاندا، كارد بهئێسقانییان گهیشتووه، ڕێگایهكیان بێجگهلهئهوهنییهكهبۆ ڕزگاری لهو جهحهنهمهی كهڕژیمی سهرمایهداری بۆی ساز كردوون، قۆڵی هیمهت ههڵكهن و بهبێ ترس لهسهركوت و ڕهشبگیری، سهرسهختانهتر و سوورتر لهڕابردوو، دژبههۆكار و بڕیاردهرانی ههژاری و فهلاكهتی ئابووری، نهبهردی چارهنووس سازی خۆیان لهههموو بوارهكاندا، بهرهوپێش بهرن.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *