ده‌سه‌ڵات‌نوێنیی ویرووسی كۆرۆنا و سیستمی بێتوانا

ئهمڕۆ ٧ی ئاوریل، بهرابهر لهگهڵ ١٨ی خاكهلێوه، ڕۆژی جیهانی تهندرووستی و دهرفهتێكهتا كارهساتی نهخۆشیی كۆویدی ١٩ و ڕۆڵی نیزامی سهرمایهداری و چهند دهسهڵاتێك بۆ نموونه، بهكورتی ههڵسهنگێنین.

میدیا دهوڵهتییهكانی چین ڕۆژی ٩ی ژانویهی ساڵی ٢٠٢٠، بهرابهر لهگهڵ ١٩ی مانگی خاكهلێوهی ١٣٩٨ی ههتاوی، ڕایانگهیاند كهویرووسی كۆرۆنا لهلایهن تیمێك لهپسپۆڕانی ئهم وڵاته‌‌ لهشاری ووهان شناسایی كراوه‌. ئهم ویرووسهلهدێسامبری ساڵی ٢٠١٩دا لهلایهن زانایهكی چینیهوهشناسایی كرابوو. بهڵام بهرپرسانی چین بهدهرهنگییهوهههواڵهكهیان دایهمیدیاكان. ههربۆیهناوی كۆویدی ١٩یان لهسهر نهخۆشیی ئهم ویرووسهدانا.

ئهم ویرووسهلهڕێگهی بازرگانێكی پۆشاكی خهڵكی قۆم هاتهئێران و لهمانگی ڕێبهنداندا مهعلووم بوو كهئهو لهڕێگهی زیارهتگای سهرهكیی شارهوهبڵاوی كردووهتهوه‌. بهرپرسانی ڕژیم پاش ئاگادار بوون لهم موسیبهته، خۆیان و بنهماڵهكانیان قهرهنتینهكرد. بهڵام بهبیانووی ههڵبژاردنی مهجلیس كهلهڕێكهوتی ٢ی ڕێبهنداندا بهڕێوهده‌‌چوو، لهخهڵكیان شاردهوه‌. پاش بهڕێوهبردنی ههڵبژاردنهبێ ڕهونهقهكهیان، ههواڵی مهرگی سهرچاوهگرتوو لهكۆویدی ١٩یان بهرهبهرهبڵاوكردهوه‌. ئهوهش لهحاڵێكدا بوو كهكادرهدهرمانییهمرۆڤ دۆستهكان وێڕای دهرمانی فیداكارانهی نهخۆشهكان، ئهم ههواڵهیان پێشتر بڵاو كردبۆوه‌. پاش ئاگاداریی گشتی لهكۆویدی ١٩، بهدیلی پسپۆڕان و خهڵكی وشیار ئهوهبوو كهنهخۆشخانهكان بهكهرهستهی پاراستن و بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ ئهم ویرووسهتهیار بكرێن، گشت ناوهندهكارییهغهیرهزهروورییهكان دابخرێن و كرێكارانی ئهم ناوهندانهبیمهی بێكاری وهربگرن، كرێكاران و ناوهندهكارییهزهروورییهكان بهتهواوی ئیمهن بكرێن، شاری قۆم قهرهنتینهبكرێت، گشت ناوهندهزیارهتییهكان دابخرێن، ڕێوڕهسمهمهزههبیهكان بهڕێوهنهچن و كۆمهڵێك چالاكیی هاوشێوهئهنجام بدرێت. بهڵام داخستنی ناوهندهكانی كار لهگهڵ بهرژهوهندی خاوهنانی سهرمایهو سپاهی و ئاخوندهدهسهڵاتدارهكانی ئێران نهیدهخوێندهوه، ههربۆیهئهم پێشنیارانه‌ ‌پشت گوێ خران. داخستنی زیارهتگاكانی وهك مهعسوومهو ڕهزا، كهوهك شهفابهخش بهخهڵك ناسێندرابوون، و تهعتیلیی ڕێوڕهسمهخورافییهكان بۆ ئایهتوڵڵا دهنك درشتهكان، قهبووڵ نهدهكرا. تهیار كردنی نهخۆشخانهكان، كادری پزیشكی و كرێكارانی ناوهندهزهرووریهكان لهلایهن كابینهی ڕووحانییهوه،بهم هۆكارهڕهت كرایهوهكهبوودجهیان نییه‌. لهو جێگایهش كهدهوڵهت بهدرهنگییهكی زۆرهوهو لهژێر گوشاری بیروڕای گشتی، چهند ههوڵێكی نیوهچڵ و نابهردهوامی بۆ بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ ئهم ویرووسهئهنجام دا، لهگهڵ موقاومهتی جۆراوجۆر بهرهوڕوو بۆوهو بێ ئاكام مایهوه‌.  كۆماری ئیسلامی بهم شێوهیههاووڵاتییانی ژن و پیاو و منداڵی لهگهڵ ئهو كارهساتهڕووبهڕوو كردهوهكهدهیبینین. بهپێی ههواڵهڕهسمییهكان تا ٦ی مانگی خاكهلێوه،١٧ شارستان لهباروودۆخی سوور و ٤٢ شارهستان لهباروودۆخی نارنجی دابوون و ٦٢ ههزار ١٣٢ كهس گیانیان لهدهست داوه‌. بهڵام لهو جێگهوهكهئامارهڕهسمییهكان لهگهڵ ئامار و زانیاریی ڕێكخراوی تهندرووستیی جیهانی و لێكۆڵهرانی سهربهخۆ یهكجار جیاوازه، پێشنیاری ئهوهكراوهكهئامارهكانی ڕژیم زهرب له٥ بكرێت تا ژمارهی ڕاستهقینهی قوربانیان بهدهست بێت.

ویرووسی كۆرۆنا كاتێك شناسایی كرا كهسهرمایه،خهریك بوو قهیرانێكی قووڵی ئابووریی وهپشت سهر دهنا. ویرووسی كۆرۆنا ئهم قهیرانهی تا ڕادهیهكی زۆر توندتر كردهوه‌. ئامرازێكی كارامهبۆ بهرهنگاربوونهوه لهگهڵ ئهم ویرووسه، قهرهنتینهبوو. ئهم باروودۆخهبۆ كرێكارانێك كهناچار بوون لهنێوان مهرگی سهرچاوهگرتوو لهپرسیهتی و كۆویدی ١٩ یهكیان ههڵبژێرن، یهكجار كارهساتبار بوو. لهبهر ئهوهیكهئهوان لهڕووی ناچارییهوهلهنێوان درێژهدانی كار و قهرهتینه، كار كردن و مهترسیی تووش بوون بهكۆرۆنایان ههڵبژارد. توێژهكانی دیكهی كۆمهڵگاش، بێجگهلهبورژواكان و خاوهنانی دهسهڵات، زهربهی توندیان لهم بهڵا جیهانی و ماڵوێرانكهرهبهركهوت و تهڵهفاتی زۆریان دا. لهناو قوربانیاندا كهمتر بورژوا و خاوهنكارهبهناوبانگهكان دهبیندران لهبهر ئهوهیكهزۆربهیان لهگهڵ بنهماڵهكانیان بهسواری فڕۆكهشهخسیهكانیان خۆیان گهیاندبووه‌‌ ئهو شوێنانهی كههێشتا ویرووسهكهزهفهری پێنهبردبوون. ئهوان لهوێوهو بهكهڵك وهگرتن لهدوایین دهستكهوتهكانی تێكنۆلۆژی، كهسب و كارهكهیان بهكهڵك وهگرتن لههێزی كاری كرێكاران بهرهوپێش برد و لهههمان حاڵیشدا لهیارمهتیی تریلیۆن دۆلاریی دهوڵهتهكانی وڵاتانی پێشكهوتوو (لهوانهیارمهتیی ٤ تریلیۆن دۆلاریی وهزارهتی خهزێنهداریی و فێدێرال ڕێزێروی ئهمریكا) بههرهمهند بوون.

ویرووسی كۆرۆنا بۆ كرێكاران و خهڵكی كهم داهات هاوشێوهی داسی مهرگ بوو، بهڵام بۆ خاوهنانی سهرمایهو دهوڵهتهكانیان تیغی دوو بهر بوو. ویرووسی كۆرۆنا لهههمان حاڵدا كهبێتوانایی نیزامی سهرمایهداریی لهبهڕێوهبردنی كۆمهڵگای بۆ ههمووان ئاشكرا كرد، بوو بههۆی ئهوهیكهبهشێك لهخاوهنانی سهرمایهپووڵ پاروو بكهن. كهڵان سهرمایهدارهكان، بانكدارهگهورهكان و كۆمپانییهزهبهلاحهكان، بهكهڵك وهرگرتن لهیارمهتیی دهوڵهتی و شیركهتهدهرمانییهكان و نهخۆشخانه خسووسیهكان، لهڕێگهی فیدا كردنی تهندرووستیی خهڵك، ملیاردها دۆلاریان بهسهرمایهكانی پێشووی خۆیانهوهزیاد كرد. كۆمپانییهگهورهكانی وهك ئامازۆنیش، كهلهڕێگهی ئانلایهنهوهكار و موعامهلهدهكهن، بهمایهدانان لههێزی كاری ههرزان و تهندرووستیی كرێكاران، ملیاردها دۆلاریان قازانج كرد. ههروهها مهرگی خانهنشینكراوان و كهم ئهندامان بهویرووسی كۆرۆنا، بوو بههۆی ئهوهیكهدهوڵهتهكان مووچهی خانهنشینكراوان و بوودجهی پاراستنی جهمعییهتی بهساڵاچووان، بهتاڵان بهرن.

حاتهم بهخشیی دهوڵهتهكان و ئاسانكاریهكانیان بۆ توندكردنهوهی چهوساندنهوهی كرێكاران، لهحاڵێكدا ئهنجام درا كهئهوان بۆ بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ ئهم ویرووسهكوشندهیهتهنانهت ماسك، ئهڵكۆڵ و بهتایبهت دهزگای ههناسهدانی دهستكردی پێویستیان نهبوو. ئهوان كهئهزموونی ویرووسهكانیسارسوئیبۆلایان ههبوو، لهكڕین و ئهنبار كردنی چهند ملیۆن دهزگای ههناسهدان بۆ ڕۆژانی هاوشێوه،خۆیان بواردبوو. ئهوهش لهحاڵێك دایهكهبهردهوام و بهدهیان ساڵهچهك و كهرهستهی جهنگی بهرههم دێنن و ئهنباری دهكهن.

لهیهك كهلامدا، ویرووسی كۆرۆنا و نهخۆشیی كۆویدی ١٩، كهداسی مهرگیان ههموو ڕۆژێ تیژتر دهكهن، نیشانیان دا كهتهمهنی مێژوویی نیزامی سهرمایهداری بهسهر چووهو لهئێستادا پێویستهجێگای خۆی بداتهنیزامێكی كارامهو بێگومان ئهم نیزامهش حكوومهتی شۆرایی كرێكاران و ئابووریی سۆسیالیستییه‌.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *