خه‌ڵكی ئێران نابنه‌ قوربانییانی خامۆشی هه‌ژاری و سه‌ركوت!

ههموو ئامار و داتاكان پێمان دهڵێن كهشهپۆلی سێههمی كۆرۆنا، گشت ئێرانی داگرتووه‌. وتهبێژی وهزارهتی بێهداشت ڕایگهیاند كهلهیهكهم تا دووههمی مانگی خهزهڵوهر، لهماوهی ٢٤ كاتژمێردا، ٦ ههزار و ١٣٤ حاڵهتی نوێی تووش بوون بهكۆرۆنا شناسایی كراوه‌. بهوتهی ئهو، بۆ سێههمین ڕۆژی بهردهوام ئاماری مهرگی ئهم نهخۆشییهلهسهرووی ٣٠٠ كهسهوهبووهو بهمجۆره،تا ڕێكهوتی ٢ی مانگی خهزهڵوهر، ٣١ ههزار و ٩٨٥ كهس گیانیان لهدهست داوهو ٥٥٦ ههزار و ٨٠٢ كهسیش تووشی ئهم نهخۆشییهبوون. ههڵبهت ئهمانهئاماری ڕهسمیی بهرپرسانی ڕژیمن و هاوكات لهزۆرێك لهمیدیاكانهوه،لهسهر زاری بهرپرسانی پزیشكی، باس لهوهدهكرێ كهئاماری تووش بووان و قوربانییان، لانیكهم دوو تا سێ هێندهی ئهم ڕێژهیهیه‌. وتهبێژی وهزارهتی بێهداشت هاوكات ڕایگهیاند كهلهو جێگهوهكهله٤٣ شاری ئێران باروودۆخی قهیراناوی ڕاگهیهندراوه، لهڕۆژی دووشهممه٥ی مانگی خهزهڵوهرهوه، بۆ ماوهی یهك حهفتهبهربهستی توند دادهسهپێندرێ. كهوابوو ههموو نیشانهكان ئهوهمان پێدهڵێن كهشهپۆلی سێههمی كۆرۆنا یهكجار بهرینتر لهشهپۆلهكانی یهكهم و دووههم، كۆمهڵگا دهخاتهژێر چنگی خۆیهوه‌.

لهگشت ئهم ماوهیهدا، واتهلهمانگی ڕهشهممهی ساڵی ڕابردۆوهههتا ئێستا، سهرانی ڕژیم بهردهوام درۆیان تهحویلی خهڵك داوه‌. لهشهپۆلی یهكهمدا، كاربهدهستانی ڕژیم، بهو پهڕی بێشهرمییهوه، هاتنهبهر كامێراكان و بۆ نموونهخامنهیی ڕاگهیاند كهئهوه ‌”شهڕێكی بیۆلۆژیكیی دوژمنهو لهم كاناڵهوهههوڵییان دا تا ئادرهسی ههڵهبدهن، بهڵام له كاتێكهوهكهوێنهی گۆڕهبهكۆمهڵهكان هاتنهناو میدیاكانهوهو ئهم ویرووسهشارهپیرۆزهكانیانی تهنییهوه، چارهیهكییان بێجگهلهپهنا بردن بهئاماری درۆیین، بۆ نهمایهوه‌. ڕووحانی ئیدیعای كرد كهبهشوێنپاراستنی گیان و دابین كردنی نانهوهیه‌. بهڵام پاش تێپهڕینی ٧ مانگ، سهلمێندرا كهلهژێر سێبهری بهڕێوهبهریی ئهم ڕژیمهدا، نهگیان پارێزراوهو نهنانیش دابین كراوه‌. حهقیقهتی تاڵی هێرشی ئهم ویرووسهبۆسهر گشت كۆمهڵگا، ئهوانی ناچار كرد كهپهنا بۆ درۆ و خۆههڵكێشان بهرن و خۆیان بكهنهقارهمانی بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ ئهم ویرووسهو كۆماری ئیسلامی نموونهیهكی سهركهوتوو له بواریكۆنتڕۆڵ كردنی كۆرۆنا، پێناسهبكهن. بهڵام خهڵك بهچاوی خۆیان ڕیزهدوور و درێژهكانی نانیان بینی، بهچاوی خۆیان دابهزینی ٥٠ لهسهدیی نرخی پارهو چوونهسهرهوهی لهناكاوی تهوهرۆم و قیمهتی كاڵا سهرهكییهكانیان بینی. هاوكات خهڵك بینییان كه  چلۆن سهرانی ڕژیم هیچ باكێكیان نهبوو لهوهیكهڕێوڕهسمی كۆنهپهرستانهی ئهربهعین بهڕێوهبهرن تا ماشێنی خورافهو كۆنهپهرستییهكهیان ڕانهوهستێ. ههڵبهت ئهمهبهرێك لهكردهوهی ڕژیم بوو لهئاست قهیرانی كۆرۆنا. بهرهكهی دیكهی ئهو ههژاری و فهلاكهتهیهكهلهم بوارهدا، بهرۆكی ملیۆنان كهسی ناو كۆمهڵگای گرت. لێرهش وهك ههموو شوێنێكی جیهان، یهكهمین قوربانیان ئهوانهبوون كهبهشێوهی بهردهوام، لهژێر چهرخهكانی نهزمی تاڵانكهردا ورد دهبن. ملیۆنان كهس لهجهماوهری كرێكار و زهحمهتكێش نهتهنیا نهیانتوانی ههزینهی تێستی كۆرۆنا بدهن، بهڵكوو لهترسی دهركران و بێكار بوون، چارهیهكییان بێجگهلهحزوور لهشوێنهنائهمنهكان بۆ نهمایهوه‌. ههڵبهت ئهوهش ڕهها كردنی ملیۆنان كهسی ناو كۆمهڵگایه‌‌ بهحاڵی خۆی. بۆ دهوڵهتی ڕووحانی گرینگ ئهوهبوو كهچهرخی بهرههمهێنان نهخهوێ و سهرمایهداران زیانیان پێ نهگات. لهڕوانگهی ئهوهوه، ئهرتهشی بێكاران ئهوهندهزۆرنكهدهتوانن دهستبهجێ جێگای قوربانییان بگرنهوه‌.

ئهم ملیۆنان حهقدهستوهرگره، كهلهباروودۆخی ئاساییشدا، چهند قات لهژێر هێڵێ ههژاریدا ژیان بهسهر دهبهن و لهباروودۆخێكدا كهچوونهسهرهوهی نرخی دۆلار، حهقدهستی كرێكاری گهیاندووهته٨٠ دۆلار لهمانگدا، بهمانای ڕاستهقینهی ووشه، بۆ خوارتر لههێڵی ههژاریی تۆخ، داخزاون.

هاوكات ڕژیم لهترسی ڕاپهڕینی جهماوهر، سیاسهتی سهركوتهكهشی پهرهپێداوه‌. لانیكهم لهمانگی ڕهزبهرهوهبهرهو ئهملا، شهپۆلی دهستبهسهر كردن، ڕاگواستنی بهندكراوان بۆ نائهمنترین زیندانهكان و دهركردنی حوكمی دژهمرۆیی، لهئارا دایه‌. له٥ی مانگی ڕهزبهرهوه، سێ ئهندامی دهستهی بهڕێوهبهریی ئێستا و پێشووی ناوهندی نووسهرانی ئێران، ڕهزا خهندان، بێكتاش ئابتین، و كهیوان باژهن بهتۆمهتیكۆبوونهوهو ساخت و پاخت دژبهئهمنییهتی وڵاتزیندانی كراون. له١٠ی ڕهزبهردا، ئارمان ئیسماعیلی، چالاكی كۆمهڵایهتی و لێكۆڵهری بواری مۆسیقا، دهستبهسهر و بۆ شوێنێكی نادیار ڕاگوێزرا‌. له١٥ی ڕهزبهردا، ٥ چالاكی كرێكاری و كۆمهڵایهتی، شهبنهم ئاشوری، ئێلوار قۆلی وهند، نێدا پێرخزریان، ئارهش جهواهێری و ئهندیشهسهدری لهماڵی خۆیان دهستبهسهر و بۆ شوێنێكی نادیار ڕاگوێزران. هاوكات پهیمان فهرههنگیان شاعیر و ههڵسووڕاوی كرێكاری به٣٨ ساڵ زیندان مهحكووم كرا‌. ڕۆژی ههینی ٢٥ی مانگی ڕهزبهر، حهنیف شادلو، چالاكی بواری كرێكاری لهلایهن هێزهئهمنییهكانهوهدهستبهسهر كرا. بۆ ئیسماعیل عهبدی ئهندامی ناوهندی پیشهیی موعهلیمان كهمانگهكانی كۆتایی زیندانییهكهی تێپهڕ دهكرد، حوكمی ١٠ ساڵ زیندانی دیكهی بهسهردا سهپێندرا. بهو لیستهپێویستهناوی كۆمهڵێك چالاكی كرێكاری و مهدهنیی دیكهلهوانهحهعفهر عهزیم زاده، محهممهد حهبیبی، سپیدهقولیان، زهینهب جهلالیان، نهسرین ستودهزیاد بكهین كهبۆ ماوهی چهندین مانگ و ساڵهبهند كراون. هاوكات، ڕۆژی پێنجشهممهی ڕابردوو، یهكی مانگی خهزهڵوهر، حوكمی ٣٨ دهستبهسهركراوی ناڕهزایهتییهكانی خهزهڵوهری ٩٨ لهشاری بێهبههان،  كهدهبێتهسهرجهم ١٠٩ ساڵ حهبسی تهعزیری، دوو ههزار و ٥٩٠ زهربهشهللاق و سی ملیۆن و ٣٠٠ ههزار تمهن سزای نهخدی، ڕاگهیهندرا.

سهرهڕای ئهم باروودۆخهفهلاكهتبارهو قهیرانی ئابووری و سیاسیی زاڵ بهسهر كۆمهڵگای ئێران و سهرهڕای ههموو ڕهشبگیری و سهركوتگهرییهك و بهپێچهوانهی ئاواتهكانی ڕژیم، ههموو ڕۆژێ بهژمارهی ناڕهزایهتی و مانگرتنهكان زیاد دهكات. جهماوهری خهڵك، بهڕاستی لهوهگهیشتوون كهناتوانن و نابێ ببنهقوربانیانی خامۆشی ئهم ههژاری و فهلاكهت و سهركوتگهری و دیكتاتۆرییه‌. جهماوهری خهڵك چیتر نایانههوێ بیبینن كهچلۆن لهجهرگهی كۆرۆنادا، دهبنهقوربانی . چیتر نایانههوێ تهماشاچیی ئهوهبن كهچلۆن چالاكانی بزووتنهوهیكۆمهڵایهتی و مهدهنی، ناڕازیانی ئاخێزی مانگی بهفرانباری و خهزهڵوهر، دهكێشنهبێدادگاكان و ڕهوانهیزیندانهكانیان دهكهن. ههموو نیشانهكان ئهوهمان پێدهڵێ كهپۆتانسیهلێكی ئاڵوگۆڕ خوڵقێنی مهزن لهناخی ئهم كۆمهڵگایهدایهو تهنیا بهشێكی، لهناڕهزایهتی و مانگرتنهكاندا، بهئاستهم خۆی نیشان دهدات و چاوهڕوانی دهرفهتێكهكه گشت كارخانهو شهقامهكان بتهنێتهوه‌. بێگومان، سهردهمی پاش كۆرۆنا، سهردهمی هاتنهمهیدانی ئهم پۆتانسیهلهمهزنهئاڵوگۆڕخوڵقێنه دهبێت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *