با بزووتنه‌وه‌ی دژه‌‌ بێكاری وه‌ڕێ بخه‌ین

ئهگهرچی ئامارێكی ورد سهبارهت بهجهمعییهتی ئهو كرێكارانهی كهبههۆی توندبوونهوهی قهیرانی سهرمایهداری و درێژهی قهیرانی كۆرۆنا لهدهست دا نییه، بهڵام ناوهندیلێكۆڵینهوهكانی مهجلیسی شۆرای ئیسلامیی ڕژیم ژمارهی كهسانێك كهبههۆی بڵاوبوونهوهی نهخۆشیی كۆرۆناوهبێكار بوون، لهنێوان ٢ ملیۆن و ٨٧٠ تا ٦ ملیۆن و ٤٣١ ههزار كهس خهمڵاندووه‌. بهم لهشكرهگهورهیهی بێكاران، پێویستهبێكارانی وهرزی، دهستفرۆشان و كۆڵبهران و ژنانی ناو ماڵ، وهك بهشێكی گرینگ لهجهمعییهتی بێكاران، زیاد بكهین. ئهم ئامارهپێمان دهڵێ كهڕهوتی كۆنتڕۆڵ ههڵنهگری نابووت بوون و داخرانی كارخانهكان و ناوهندهكانی بهرههمهێنان و خزمهتگوزاری و شهپۆلی دهركردنی كرێكاران، كێشهی ێبكاریی كردووهتهكارهساتێكی كۆمهڵایهتی. كرێكارانی ئێران هاوكات لهژێر گوشاری دواهاتهكانی قهیرانی ئابووریی ئێران و درێژهی گهمارۆ ئابوورییهكان، قهیران و نائهمنیی سهرچاوهگرتوو لهبڵاوبوونهوهی ویرووسی كوشندهی كۆرۆنا و دهسهڵاتی ڕژیمێكی سهرمایهداریی دیكتاتۆری مهزههبین كهتهنانهت مافهسهرهتاییهكانی كرێكاران بهڕهسمی ناناسێت.

بێكاری لهئێران بۆ زۆربهی ئهو كرێكارانهی كهكارهكهیان لهدهست دهدهن و لهبیمهی بێكاری و بیمهی دهرمانی و كۆمهڵایهتی بێبهرین، بهمانای داخزینی بنهماڵهكانیان بۆ ژێر هێڵی ههژاریی تۆخ و داسهپاندنی مهرگی بهرهبهرهییه‌. لهدواهاتهكانی دیكهی كارهساتی بێكاری، دهتوانین ئاماژهبهئاڵۆزیی دهروونی، خهمۆكی، نهمانی متمانهبهخۆیی، ههستی بێ هۆیی و لهخۆنامۆ بوون، بكهین. بێكاری بهمانای لهناوبردنی ئهمنییهتی پیشهیی و ناكۆكی نانهوهلهناو كرێكاران دایه‌. ئهم تراژێدیهدڵتهزێنهلێرهدا كۆتایی نایه، لێكههڵوهشانی بنهماڵهكرێكاریهكان، بێبهری بوونی منداڵان لهخوێندن و چوونهسهرهوهی ڕۆژانهی ژمارهی منداڵانی كار و سهرشهقام و منداڵانی كارتۆن خهو، ڕوو كردنهئێعتیاد و لهش فرۆشی لهڕووی ناچارییهوهو هێندێك جار خۆكوژی و باقیی ئازارهكۆمهڵایهتیهكان، درێژهی ئهم ڕهوتهیهو ژن و پیاو و لاو و منداڵی ئهم كۆمهڵگایهدهكاتهقوربانی.

نابێ لهبیرمان بچێتهوهكهپتر له٨٠ لهسهدی كرێكارانی ئێران قهراردادی كاتیی كار و سپی ئیمزایان ههیهو یان لهڕێگهی شیركهتهپهیمانكارییهكانهوههاتوونهبازاڕی كارهوه‌. ئهوهش بهو مانایهیهكهبهشێكی بهرین لهكرێكارانی ئێران، لهدهورهی بێكاریدا، هیچ پشتیوانێكیان نییه‌. كهوابوو ههر لهیهكهمین ڕۆژی بێكاریهوه، ئابووری و داهاتی بنهماڵهنوقمی ههژاری دهبێت و نههامهتیهكان دهست پێدهكهن. لهوهها باروودۆخێكدا، خهبات دژبهم كارهساتهكۆمهڵایهتییهو دژبهم دیاردهنگریس و وێرانكهره، و دۆزینهوهی ڕێگاچارهیهك بۆ بهرهنگاربوونهوهلهگهڵ بێكاری، بووهتهیهكێك لهكێشهجیدییهكانی ههڵسووڕاوانی بزووتنهوهی كرێكاری لهكۆمهڵگای ئێراندا. ناڕهزاهتیی پڕژوبڵاو و خهبات دژبهبێكاری لهحاڵێكدا ئهنجام دهدرێ كهدهوڵهتی ڕووحانی، وهزارهتی كار و تهعاوۆن و باقیی ناوهندهكانی دهسهڵات نهتهنیا ستراتێژی و سیاسهتی دامهزراندنییان نییه، بهڵكوو خۆیان هۆكاری بێكار كردنی كرێكاران و پهرهسهندنی بێ وێنهی دیاردهی بێكارین. بهپێی پێشبینییهكانی سندووقی نێونهتهوهیی پاره، نرخی گهشهی ئابووریی ئێران لهساڵی ١٣٩٩ی ههتاویدا، مهنفیی ٥٠ لهسهد دهبێت. ئهوهش لهحاڵێكدایهكهههموو ڕۆژێ شایهدی داخرانی ژمارهیهكی زیاتر لهكارخانهو ناوهندهكانی بهرههمهێنان و خزمهتگوزاریی قهیران لێدراو و دهركردنی بهربڵاوی كرێكارانین بهبیانووی نابووت بوونی ئهم ناوهندانه‌.

لهباروودۆخێكدا كههیچ ئاسۆیهك بۆ گهشهی ئابووریی و باشتر كردنی باروودۆخی كار و بژێوی كرێكاران و توێژهههژارهكانی كۆمهڵگا بوونی نییهو لهباروودۆخێكدا كهتهقهلاكانی دهوڵهتی ڕووحانی بۆ ڕۆیشتنهدهرهوهلهقهیران، بهدرێژهی بێكار كردن و تاڵانی سفرهی بهتاڵی كرێكاران و بێمهنزمهكۆمهڵایهتیهكانیانهوهگرێ دراوه، بهرپرسایهتیی خهبات دژبهبێكاری، لهسهر شانی خودی كرێكاران و ههڵسووڕاوانی بزووتنهوهی كرێكارییه‌. لهم باروودۆخهدا نهسهردانی ناوهندهكانی دۆزینهی كار و ناوهندهئۆستانییهكانی وهزارهتی تهعاوۆن، نهڕاوهستان لهناو ڕیزهكانی بهردهم سازمانی تهئمینی ئیجتماعی، نهگوێ گرتن بۆ وادهو بهڵێنییهپووچ و بێ ئهساسهكانی دهوڵهت، و نهدڵ بهستن بهگهشهی ئابووریی لهداهاتوویهكی نامهعلووم،  بهتایبهت لهوڵاتێك كهقهیرانی بێكاری ههروهك قامچییهك بهسهر جهستهی كۆمهڵگهی كرێكاریهوهیه، هیچیان ڕێگا چارهنین و هیچ دهردێك ساڕێژ ناكهن.

كار و ئهمنییهتی پیشهیی، یان بیمهی بێكاری، خواست و مافی بێ ئهملا و ئهولای ههموو كرێكارانی دامهزراو و بێكار و لاوانی خوازیاری كاره‌. بهڵام ئهم مافه، بهخهباتێكی ڕێكخراو و بهوهڕێخستنی بزووتنهوهیهك دژبهبێكاری دێتهدی. بزووتنهوهیهك كهباروودۆخی بابهتیی ئامادهیهو هێزهكهشی، نهتهنیا لهشكری ملیۆنیی كرێكارانی بێكار، بهڵكوو ملیۆنان كرێكاری دامهزراو و بنهماڵهی كرێكاری لهخۆدهگرێ كهدێوهزمهی بێكاری ئهمنییهتی پیشهیی لێ زهورت كردوون. بزووتنهوهیهك كهبههۆی درێژهی قهیرانی ئابووری، بڵاوبوونهوهی ویرووسی مهرگباری كۆرۆنا و شهپۆلهكانی دهركردنی كرێكاران، بهخواستی هاوبهشهوه، دهتوانێ بهخێرایی جهماوهری و بههێز بێت و دهوڵهت بهرێتهژێر پرسیارهوه‌.

بهڵام بهروپێش بردنی ئهم خهباتهو بههێز كردنی تا ئاستی بزووتنهوهیهكی جهماوهری، پێویستی بههاوپشتیی ههڵسووڕاوان، تۆڕ و كۆڕهوشیارهكانی ناو بزووتنهوهی كرێكاریی ئێران ههیه‌. لهشكری گهورهی بێكاران و ئاگاداربوون لهومهترسییهدڵتهزێنهكۆمهڵایهتیهكانهی كهههڕهشهلهبێكاران و بنهماڵهكانیان دهكات، پۆتانسیهل و توانای بانی ناڕهزایهتیی، بهتایبهت لهناو توێژهخوێندكارهبێكارهكاندا، كهههموو ئاواتهكانی خۆیان فهوتاو دهبینن، پێكهێناوه‌. شكڵ گرتنی وشیارانهو ههنگاو بهههنگاوی ناڕهزایهتی، دژبهبێكاری و ههوڵی پهیگیرانهبۆ وهڕێخستنی بزووتنهوهی ئهرتهشی بێكاران، بهخواست و درووشمییا كار یا بیمهی بێكاری، لهههمان حاڵدا، ڕێگاخۆشكهری پێكهێنانی ڕێكخراوی جهماوهری و درێژهی كار و چالاكیی كرێكاراندهبێت.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *