×

مێنۆی سه‌ره‌وه‌

مێنۆی سه‌ره‌كی

ده‌ستڕاگه‌یشتنی خێرا

هه‌واڵی ماڵپه‌ڕ

false
true
false

 

ڕۆژی پێنجشهممه٨ی مانگی ئووت، ١٧ی مانگی گهلاوێژ، زیاتر لهسهد پسپۆر له٥٢ وڵاتی جیهان، ڕاپۆرتێكییان سهبارهت بهمهترسیداربوونی ئهمنییهتی خۆراكی جیهان بههۆی گۆڕانی كهش و ههوا، بڵاوكردهوه‌. لهو ڕاپۆرتهدا هۆشدار دراوهكهدهرفهت زۆر كهمهبۆ پێشگرتن لهمهترسیی ئهمنییهتی خۆراكی جیهان. كارناسان ڕایانگهیاندووهكه لهئێستادا،زیاتر لهنیو ملیۆن ئینسان لهناوچهگهلێك دهژین كهبهخێرایی زۆرهدهبنهبیابان. تا ئهو جێیهی كهخێراییی لهناوچوونی خاك ١٠ بهرابهر لهخێراییی درووست بوونی زیاتره‌. هاوكات بهپێی ڕاپۆرتهكان، نزیك بهیهك میلیارد ئینسان لهجیهاندا تووشی ههژاری هاتوون و پێویستهبزانین كهگورانكاری كهش و ههوا ئهو مهترسییانهو ههژاری پهرهپێدهدات. لهماوهی نیوهی ئهوهڵی ئهمساڵدا، بهدوای یهكدا ههواڵی دڵتهزێنی كارهساتهسرووشتییهكان بوونهتهسهردێری ههواڵهكانی جیهان.  توانهوهی بهرینی كێوهسههۆڵییهكان لهقوتبی شوماڵ تۆندتر بووهتهوهو ئهمهش دبێتههۆی چوونهسهرهوهی گازی كهربۆن. پسپۆڕانی زانكۆیتێگزاسئاشكرایان كردووهكه، توانهوهی كێوهسههۆڵییهكان شهپۆلی ٣٠ مهتریی ئاو درووست دهكات و ئاوایی و شوێنهكانی نیشتهجێ بوون دهخاتهژێر ئاوهوه‌. ههر لهماوهی حهفتهی ڕابردوودا شایهدی ههستانی سێڵاوی بههێز لههێند و فیلیپین بووین. ئاگركهوتنهوهی بهرین لهئهمریكا، ڕووسیه، ئۆسترالیا، گهردهلوولی بههێز كهبهسهختی دهكرێ پێشیان لێبگیرێ و ههموو ئهمانهدهرئهنجامی دڵتهزێنیان بۆ میلیۆنان ئینسان لێدهكهوێتهوه‌. كۆچی بهملیۆن ئینسان، قاتی و برسێتی، مهترسیی خستووهتهسهر ژیانی بیست میلیۆن كهس لهوڵاتانی یهمهن، سوودان و سوومالی. ههڵبهت تهنیا ئینسانهكان نین كهدهبنهقوربانی لهناوچوونی ژینگه، بهڵكوو بههۆیهوهئهنواعی بوونهوهر لهئاوهكان و ویشكانییهكاندا لهشهڕی سهرمایهداری لهدژی سرووشت ڕزگاریان نابێت. مرۆڤ لهماوهی ٥٠ ساڵی ڕابردوودا، نزیك به٦٠ لهسهدی كۆمهڵگهی بوونهوهرهكانی لهناو بردووه‌. لهئێستادا باس لهوهدهكرێت كهلهوانهیه‌‌ هاوكات لهههر پێنج قارهكهی جیهان، قهیرانی خۆراك بێتهئاراوه‌. لهخۆڕانییهكهڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان باس له‌ “ئاپارتایدی ئێقلیمیدهكات. ویشكهساڵی، قاتی، درووستبوونی بیابان، كۆچكردنی بهرینی مرۆف، ههستانی سێڵاو، دیاردهكانی توندی كهش و ههوا، ئاگركهوتنهوه سرووشتییهكان، ههموو ئهوانهجیهانیان بهرهوئاپارتایدی ئێقلیمیبردووه‌.

ڕۆژنامهی بریتانییگاردیهنلهسهر زاریفیلیپ ئێلستۆن، ههواڵنێری تایبهتی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان دهنووسێت كهكاریگهریی گهرمبوونی زهوی نهتهنیا مافهسهرهتاییهكانی سهدان ملیۆن ئینسان وهكو مافی ژیان، ئاو، خۆراك و سهرپهنا وێران دهكات بهلكوودیمۆكراسی و دهسهڵاتدارێتیی یاساش نابوود دهكا. ئهمانهش وهك بنهما سهرهكییهكانی پارلهمانتاریسمی بۆرژوازین كهشهو و ڕۆژ سهرمایهداری تهبلیغییان بۆ دهكات. ههواڵنێرهكهی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان تا ئهو ئاستهدهروات كهدهڵێ: “تهنانهت دهتوانێ كردهوهی ناسیۆنالیستی، تۆقاندن و نژادپهرهستیشی لێبكهوێتهوه‌”. ئهوهتهنیا وهك ئیدعایهك ناچێت.  ترامپ لهئهمریكا و بۆلسۆنارۆ لهبرێزیل ئهم كهسایهتییانهن كهمهترسییهكانی ئاڵۆگۆڕی كهش و ههوا ڕهت دهكهنهوه، یهكییان خهریكی كهڵك وهرگرتن لهئێنێرژیی فۆسیلییهو ئهوی دیكهشییان فهرمانی لهناوبردنی دارستانهكانی ئامازۆنی دهركردووهو ههڵبهت ههردووكییان لهڕاسیسم و ڕهگهزپهرستیدا كێبهركێیانه‌.  ئهم ڕاسیسمهلهسهر بهستێنێكی ڕوونهچونكهگۆڕانگاری كهش و ههوا، براوو دۆڕاو درووست دهكات كهلهدژایهتی لهگهڵ یهكتر بهسهر دهبهن. ئهگهر لهناو براوهكاندا، شهڕ لهسهر بردنهسهرهوهی سوود و سهرمایهیه، لهناو دۆڕاوهكاندا دهبێ ئهو بیرۆكهیهجێبگرێت كهگۆیا ئهوهكۆچبهرهكانن كهبهشێك لهزهوییهكانیان داگیر دهكهن و ههر ئهو دۆڕاوانهشن كهدهبنهپێگهی كۆمهڵایهتیی بۆ ڕاسیستهكانی نهوعی ترامپ و بۆلسۆنارۆ.

كاتێك كهلهمانگی ئۆكتۆبری ساڵی ڕابردوو ، پسپۆڕانی بواری كهشناسیی ڕێكخراوی نهتهوهیهكگرتووهكان هۆشدارییان دا كه‌ ” ئێمهدوایین نهسلین كهتوانایی بهرهنگار بوونهوهمان لهبهرامبهر گوڕانكاریی كهش و ههوا و گهرم بوونی زهوی دا ههیه‌”، زۆرێك ئهو هۆشدارهیان بهجیدی وهرنه‌‌گرت. بهڵام لهماوهی ١٠ مانگی ڕابردوودا و لهگهڵ چوونهسهرهوهی بێ وێنهی پلهی گهرما، ههر ئهم كهسانهحازر نهبوون ئهنگوستی تاوانباربوون بهرهو كهسانێك ڕابكێشن ڕێكهوتن نامهی كهم قهبارهیپاریسیان واژۆ نهكرد. ڕوون و ئاشكرایهكهبهرلهههموو شتێك، ئهمهوڵاتهپێشكهوتوو و سهنعهتییهكانی جیهانن كهزیاترین مهوادی پیسكهری ژینگهبهرههم دێنن. كۆمهڵێكی بهرین لهكۆمپانییهزهبهلاحهكانی ئۆتۆمبێل سازی، بهرههمهێنانی بهردی خهڵووز، ئاژهڵدارییهگهورهكان و قهبارهی لهڕادهبهدهری بهرههمهێنان و بهكارهێنانی ئێنێڕژیی فۆسیلی دهبێتههۆی درووست بوونیگازهگوڵخانهییهكانكههۆكاری سهرهكیی گۆڕینی كهش و ههوان. ئهگهر ئهمریكا و چین لهسهرووی ههموو وڵاتهكانن بۆ بهرههمهێنانی گازهگوڵخانهییهكان بهو هۆیهوهیهكهیهكییان پلهی یهكهمی بهرههمهێنانی نهوت و گازی ههیهو ئهوی دیكهشییان پلهی یهكهمهلهمهسرهفی سووتهمهنییهفۆسیلییهكاندا. لهلایهكی دیكهشهوهلهو پهڕی جیهان عهرهبستان و ئێران بهگهورهترین وڵاتهكانی پیسكهری ژینگهو بهرههمهێنهری گازهگوڵخانهییهكان دێنهئهژمار و ههر ئهم گازهگوڵخانهییانهش گهرم بوونی گۆی زهوییان لێدهكهوێتهوه‌.

لهو بارهیهوهكۆماری ئیسلامی كارنامهیهكی فهلاكهتباری ههیه‌. ویشكبوونی دهریاچهی ورمێو زۆرێك لهڕووبارهكان، گردیلهكان و گهردهلوولی خۆڵ، ڕۆچوونی زهوی لهجنووبی سێمنان، ههستانی لهناكاوی سێڵاو لهماوهی چهند مانگی ڕابردوودا، تهنیا گۆشهیهكن لهو كارنامهیه‌. ئهگهر كاتێك باس لهدڵپهرۆشانی بهرجام دهكرا، ئێستاسهدا و سیمای ڕژیم بووهتهبڵینگۆی دڵپهرۆشانی دژی ژینگه‌. مهگهر جگهلهوهیهكهههر ئهم دڵپهرۆشانهلهماوهی ساڵانی ڕابردوودا لهمۆستهنهدێكدا لهسهدا و سیما ئیدعایان كرد كهدیارهدهیهك بهناوی گوڕانكاریی كهش و ههوا كههۆكاری ئینسانی بێت، بوونی نییهو ڕێكهوتن نامهی پاریس فریوێكهلهلایهن زل هێزهكانهوهبۆ ڕێگری لهپێشكهوتنی وڵاتانی لهحاڵی گهشهدا. بهبرێك بیر كردنهوهلهو قسهیهدهردهكهوێت كهبۆچی چالاكوانانی ژینگهپارێز لهئێران لهجهریانیكۆژانهوهی ئاگردا دهگوژرێن، یان لهزیندانهكاندا بهناو خۆكوژی دهكهن یان لانیكهم ئێستا ٨ چالاكوانی ژینگهپارێز زیاتر له٥٠٠ ڕۆژهكهلهزیندانی ئێوین بهند كراون. دادگاكانی ڕژیم له‌ “كهیفهر خاستهكانی خۆیاندا، ئهوان  بههاوكاری لهگهڵ دهوڵهتانی دۆژمن، كۆبوونهوهو ساخت وپاخت بۆ سیخۆڕی و ههروهها كردهوهی دژهئهمنییهتی تۆمهتبار دهكهن. بهڵام لهڕاستیدا تهنیا تاوانیان ئهوهیهكهدڵسۆزی ژینگهن. ئهم ئینسانانهشایستهی ههر چهشنهپشتیوانییهكن چونكهبهشێك لهبزووتنهوهی ناڕهزایهتیی كۆمهڵانی خهڵك لهدژی ڕژیمی سهرمایهداریی ئیسلامی پێكدێنن.

true
Tags :

ئه‌م بابه‌ته‌ بێ ته‌گ دانراوه‌.

true
true
true

ئێوه‌یش ده‌توانن ڕای خۆتان تۆمار بكه‌ن


- بابەتێک لێرە نییە-


false